Σε μια εποχή γεωπολιτικών εντάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο, η πρόσφατη τροπολογία στο Κογκρέσο των ΗΠΑ για τον περιορισμό των πωλήσεων όπλων προς την Τουρκία έρχεται να ενισχύσει τη στρατηγική ισορροπία υπέρ της Ελλάδας και της Κύπρου. Αυτή η πρωτοβουλία, η οποία βασίζεται σε μακροχρόνια αμερικανική πολιτική και πρόσφατες εξελίξεις όπως το μνημόνιο του Προέδρου Μπάιντεν τον Ιανουάριο του 2025 για άρση εμπάργκο στην Κύπρο, δεν είναι απλώς μια διπλωματική κίνηση, αλλά μια λογική απάντηση σε τουρκικές παραβιάσεις και απειλές. Με βάση ιστορικά προηγούμενα και τρέχοντα γεγονότα, η τροπολογία αυτή προάγει την ασφάλεια των ελληνικών και κυπριακών συμφερόντων, ενισχύοντας την Ελλάδα και την Κύπρο ως αξιόπιστους εταίρους των ΗΠΑ, ενώ περιορίζει την επιθετικότητα της Τουρκίας.
Το Ιστορικό και το Πλαίσιο της Τροπολογίας
Η τροπολογία κατατέθηκε από βουλευτές με ισχυρή φιλελληνική και φικυπριακή στάση, όπως ο Ρεπουμπλικανός Γκας Μπιλιάρακις και ο Δημοκρατικός Κρις Παππάς, εντασσόμενη σε ευρύτερο νομοσχέδιο για την αμυντική πολιτική. Στόχος είναι ο περιορισμός πωλήσεων προηγμένων όπλων, όπως F-16 και πυραύλων, προς την Τουρκία, λόγω της αγοράς ρωσικών S-400, των παραβιάσεων του ελληνικού εναέριου χώρου και της συνεχιζόμενης κατοχής στην Κύπρο. Αυτή δεν είναι η πρώτη φορά: Το Κογκρέσο έχει παγώσει πωλήσεις όπλων στην Τουρκία από το 2020, ενώ παρόμοιες ενέργειες έγιναν μετά την εισβολή στην Κύπρο το 1974, οδηγώντας σε εμπάργκο μέχρι το 1978.
Η λογική υπέρ της Ελλάδας εδώ είναι σαφής: Η Τουρκία, ως μέλος του ΝΑΤΟ, έχει εκμεταλλευτεί αμερικανικά όπλα για επιθετικές ενέργειες, όπως οι χιλιάδες παραβιάσεις στο Αιγαίο και οι απειλές κατά ελληνικών νησιών. Η τροπολογία απαιτεί ετήσιες εκθέσεις για τουρκικές ενέργειες και αυτόματη ενεργοποίηση περιορισμών σε περίπτωση νέων παραβιάσεων, εξασφαλίζοντας ότι τα αμερικανικά όπλα δεν θα χρησιμοποιηθούν κατά συμμάχων όπως η Ελλάδα. Αυτό όχι μόνο αποτρέπει έναν ανορθόλογο “εξοπλιστικό αγώνα” που πυροδοτεί η τουρκική ρητορική, αλλά και ενισχύει την ελληνική άμυνα, προτείνοντας επιπλέον κονδύλια ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων για F-35 και Patriot.
Οι Θετικές Επιπτώσεις για την Ελλάδα
Από λογικής πλευράς, η τροπολογία λειτουργεί ως αντίβαρο στην τουρκική επιθετικότητα, αναγνωρίζοντας την Ελλάδα ως “στρατηγικό εταίρο” στο ΝΑΤΟ. Οι τουρκικές παραβιάσεις –πάνω από 10.000 ετησίως– και οι απειλές για “επέμβαση” στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο καθιστούν αναγκαία αυτή την ισορροπία. Η Ελλάδα, με σταθερή δημοκρατία και συνεισφορά σε περιφερειακές πρωτοβουλίες όπως η EastMed, κερδίζει πρόσβαση σε προηγμένη τεχνολογία, ενισχύοντας τη ναυτική και αεροπορική της παρουσία. Για παράδειγμα, η πρόσφατη έγκριση πωλήσεων F-16 στην Ελλάδα, σε αντίθεση με τους περιορισμούς για την Τουρκία, διασφαλίζει ποιοτική υπεροχή, αποτρέποντας σενάρια κλιμάκωσης.
Επιπλέον, η τροπολογία προωθεί διπλωματικές πρωτοβουλίες για σταμάτημα των παραβιάσεων, με απειλή κυρώσεων στην Τουρκία. Αυτό υποστηρίζει την ελληνική θέση στο διεθνές δίκαιο, ιδιαίτερα σε ζητήματα όπως τα χωρικά ύδατα και η ΑΟΖ, όπου η Τουρκία αμφισβητεί μονομερώς τα δικαιώματα της Ελλάδας. Η λογική είναι απλή: Χωρίς τέτοιους περιορισμούς, η Τουρκία θα συνέχιζε να εκμεταλλεύεται το ΝΑΤΟ για επεκτατικές φιλοδοξίες, θέτοντας σε κίνδυνο την περιφερειακή σταθερότητα – κάτι που οι ΗΠΑ δεν μπορούν να αγνοήσουν, ειδικά με την παρουσία ρωσικής επιρροής στην περιοχή.
Η Στήριξη προς την Κύπρο και η Μακροπρόθεσμη Σταθερότητα
Για την Κύπρο, η τροπολογία είναι ακόμα πιο κρίσιμη, χαρακτηρίζοντας την τουρκική κατοχή ως “παραβίαση διεθνούς δικαίου” και προτείνοντας πλήρη άρση του εμπάργκο όπλων από το 1987. Το μνημόνιο Μπάιντεν του Ιανουαρίου 2025 επιτρέπει πλέον πωλήσεις αμυντικού εξοπλισμού, όπως ραντάρ και drones, ενισχύοντας την Εθνική Φρουρά απέναντι στις 40.000 τουρκικές δυνάμεις στο βόρειο τμήμα. Αυτό έρχεται μετά την αρχική άρση το 2020 και την επέκταση το 2022, ως απάντηση στην τουρκική “επεκτατικότητα” στην ΑΟΖ της Κύπρου.
Η λογική υπέρ της Ελλάδας και της Κύπρου είναι προφανής: Η Τουρκία χρησιμοποιεί αμερικανικά όπλα για να διατηρεί την κατοχή, ενώ η Κύπρος, ως “πυλώνας σταθερότητας”, συμβάλλει σε ανθρωπιστικές αποστολές (π.χ. στη Γάζα) και αποκλείει ρωσικά πλοία από τα λιμάνια της. Η τροπολογία προειδοποιεί για συνέπειες σε περίπτωση νέων ενεργειών στην κυπριακή ΑΟΖ, προωθώντας επανέναρξη διαπραγματεύσεων υπό ΟΗΕ με αμερικανική εγγύηση. Αυτό όχι μόνο ενισχύει την κυπριακή άμυνα, αλλά και την τριμερή συνεργασία Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, αντιμετωπίζοντας την τουρκική απειλή για ενεργειακά συμφέροντα στην περιοχή.
Αντιδράσεις και Προοπτικές: Γιατί Είναι Λογική Επιλογή
Η Τουρκία αντιδρά έντονα, χαρακτηρίζοντας την τροπολογία “αντι-συμμαχική” και απειλώντας αντίποινα, όπως μείωση συνεργασίας στο ΝΑΤΟ. Ωστόσο, αυτή η στάση αποκαλύπτει την αδυναμία της Άγκυρας να δικαιολογήσει ενέργειες όπως η αναγνώριση Κούρδων ως τρομοκρατών ή οι βόμβοι σε Σύρια και Ιράκ με αμερικανικά F-16. Η ελληνική κυβέρνηση χαιρετίζει την πρωτοβουλία, βλέποντας ενίσχυση της αμυντικής ικανότητας, ενώ ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης στην Κύπρο τονίζει την αμυντική φύση των μέτρων.
Η τροπολογία αναμένεται να συζητηθεί τον Σεπτέμβριο 2025, με πιθανή ψήφιση πριν το τέλος του έτους. Παρά τις προσπάθειες της κυβέρνησης Μπάιντεν για ισορροπημένη προσέγγιση, το Κογκρέσο –με υποστήριξη Ελλήνων και Κυπρίων Αμερικανών μέσω AHEPA και PSEKA– δείχνει αποφασισμένο να προωθήσει την σταθερότητα. Λογικά, αυτή η πολιτική υπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα: Περιορίζει την ρωσοτουρκική σύγκλιση, ενισχύει δημοκρατικούς εταίρους όπως η Ελλάδα και η Κύπρος, και αποτρέπει περιφερειακές συγκρούσεις. Χωρίς τέτοια μέτρα, η Τουρκία θα συνέχιζε να υπονομεύει το ΝΑΤΟ, θέτοντας σε κίνδυνο την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Συμπερασματικά, η τροπολογία δεν είναι “αντιτουρκική”, αλλά προ-ελληνική και προ-κυπριακή λογική: Προστατεύει κυριαρχικά δικαιώματα, προάγει την ειρήνη μέσω ισχύος και εξασφαλίζει ότι τα αμερικανικά όπλα χρησιμοποιούνται υπεύθυνα. Η Ελλάδα και η Κύπρος, ως σταθεροί σύμμαχοι, κερδίζουν από αυτήν την εξέλιξη, ενώ η Τουρκία καλείται να επιλέξει μεταξύ επιθετικότητας και συνεργασίας.
