ΘΕΜΑΑ
Α. 1. Σύμφωνα με το Κείμενο 1 ποικίλοι είναι οι λόγοι αύξησης της υπογεννητικότητας παγκοσμίως. Οι
οικονομικοί λόγοι κυριαρχούν, καθώς το υψηλό κόσμος διαβίωσης και στέγασης, η επαγγελματική
ανασφάλεια και η δυσκολία εναρμόνισης σταδιοδρομίας και οικογένειας χωρίς την κρατική υποστήριξη,
οξύνουν την υπογεννητικότητα. Σύμφωνα με έρευνες η υπογεννητικότητα παγκοσμίως οφείλεται στην
ψηφιακή τεχνολογία, στη χρήση κινητών και μέσων κοινωνικής δικτύωσης που έχουν αλλάξει τον τρόπο
επικοινωνίας των νέων και προβάλλουν ανέφικτα πρότυπα ομορφιάς και επιτυχίας, με αποτέλεσμα την
μοναξιά και αποξένωση.
ΘΕΜΑ Β
Β. 1. 1- β, 2 – β, 3 – α, 4 – α, 5 – α
Β. 2. α. Η τρίτη παράγραφος του κειμένου αναπτύσσεται με τον τρόπο του αιτίου – αποτελέσματος. Το
αίτιο της δημογραφικής κατάρρευσης παγκοσμίως είναι η χρήση smartphones και μέσων κοινωνικής
δικτύωσης που έχουν αλλάξει τον τρόπο με τον οποίοι αλληλεπιδρούν οι νέοι και ταυτόχρονα
προβάλλουν ανέφικτα πρότυπα ομορφιάς και επιτυχίας. Το πρώτο αποτέλεσμα που αναφέρεται είναι ότι
δημιουργούνται στους νέους μη ρεαλιστικές προσδοκίες οι οποίες με τη σειρά τους αυξάνουν την
μοναξιά, την αποξένωση και την ψυχολογική δυσθυμία. Το δεύτερο αποτέλεσμα είναι ότι διευρύνεται το
χάσμα μεταξύ των νέων ανδρών και γυναικών και ιδιαίτερα μεταξύ όσων δεν έχουν πανεπιστημιακή
εκπαίδευση. Η συντάκτρια του κειμένου επιλέγει τον τρόπο του αιτίου και αποτελέσματος, καθώς θέλει
να ερμηνεύσει το φαινόμενο του παγκόσμιου προβλήματος της υπογεννητικότητας παρουσιάζοντας τα
αίτιά του, να αναδείξει τη σοβαρότητά του εκθέτοντας τα αποτελέσματά του και να αποκαλύψει την
αιτιακή σχέση που συνδέει την ψηφιακή τεχνολογία με τις ανθρώπινες σχέσεις και την υπογεννητικότητα.
Β. 2. β. Γιατί: η λέξη αιτιολογεί τη θέση που έχει διατυπωθεί στην προηγούμενη περίοδο: “Μπορούμε με
αυτά τα μέτρα να προσδιορίσουμε τα γεράματα της μικρής ηλικίας και τα νιάτα της μεγάλης”. Με τη
λέξη “γιατί” αιτιολογεί την παραπάνω θέση υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν νέοι συντηρητικοί και γέροντες
ριζοσπαστικοί.
Λοιπόν: η λέξη χρησιμοποιείται για να δηλώσει το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει ο συντάκτης του
κειμένου ότι δηλαδή υπάρχουν δύο στρατόπεδα, αυτό των νέων και αυτό των γερόντων.
Β. 3.
Ασύνδετο σχήμα: «Λέγεται συνήθως ότι τα νιάτα είναι επαναστατικά, αγαπούν τις μεγάλες
καινοτομίες, απαιτούν ριζικές λύσεις, δεν δέχονται συμβιβασμούς· και αυτό πραγματικά είναι η
χάρη και η δόξα τους»: Το ασύνδετο χρησιμοποιείται για να δώσει ο συντάκτης του κειμένου
πολλές πληροφορίες με πυκνότητα και περιεκτικότητα, να δώσει γοργό
ρυθμό και ένταση στο λόγο τονίζοντας τα χαρακτηριστικά της νεότητας και να προσελκύσει την
προσοχή του δέκτη εμπλέκοντάς τον συναισθηματικά.
Α πληθυντικό πρόσωπο: «Μπορούμε…να προσδιορίζομε». Ο συντάκτης επιλέγει το α
πληθυντικό πρόσωπο γιατί: α) εντάσσει τον εαυτό του και τον δέκτη στο σύνολο των ανθρώπων
που τους απασχολεί το ζήτημα της σχέσης των νιάτων και των γερατειών και διερευνούν τις
διαφορές τους β) κάνει το θέμα καθολικό, καθώς είναι ένα ζήτημα καθολικού ενδιαφέροντος γ)
δηλώνει συνυπευθυνότητα, αφού όλοι οφείλουμε να προβληματιζόμαστε πάνω στη σχέση
νεότητας – γηρατειών δ ) δημιουργεί κλίμα οικειότητας με τη συναισθηματική συμμετοχή του
δέκτη και ε) δίνει ζωντάνια και αμεσότητα στο κείμενο.
Συνυποδήλωση/ μεταφορά: «ανθρώπους που διαρκώς καλπάζουν ορμητικά προς τα εμπρός». Με
τη μεταφορά που χρησιμοποιείται ο συντάκτης θέλει να τονίσει την δύναμη και την ορμητικότητα
που έχουν οι νέοι. Μεταφέρεται δηλαδή η ιδιότητα του καλπασμού στην ταχύτητα, δύναμη και
ορμητικότητα των νέων.
ΘΕΜΑ Γ
Το ποιητικό υποκείμενο στέλνει σε όλους τους αναγνώστες ένα μήνυμα χαράς, αγωνιστικότητας και
αισιοδοξίας. Με τον πρώτο του στίχο, ο οποίος αποτελείται μόνο από ένα ρήμα: «αρκεί» το ποιητικό
υποκείμενο μας παρακινεί με την έμφαση που δηλώνει και το περιεχόμενο του ρήματος αρκεί» και ο
μικροπερίοδος λόγος να πούμε «φτάνει» στην λύπη στο μαράζι και στη θλίψη. Μας ζητά εμφατικά με τη
χρήση προστακτικών και β ́ ενικού προσώπου (Χτύπα τη θλίψη καταγής/ Και πέταξε το μαράζι στα
σκουπίδια) να αντισταθούμε στη θλίψη και την κακή ψυχολογία. Η χαρά είναι κάτι για το οποίο πρέπει να
πολεμήσουμε (Πρέπει να πολεμήσης να χαρής).Με το ρήμα «πολεμώ» το ποιητικό υποκείμενο μας
παρακινεί σε μια αγωνιστική στάση ζωής που διεκδικεί μαχητικά τη χαρά. Μας ζητά να μη δεχόμαστε τις
πίκρες (Κι όχι να πίνης ξύδι) από όποιον κι αν προέρχονται και να αξιώσουμε τη χαρά (Τώρα σου πρέπει
μέλι) γιατί μας αξίζει. Η αντίθεση «ξύδι» – «μέλι» αναδεικνύει τις δύο πλευρές της ζωής και το ποιητικό
υποκείμενο μας υποδεικνύει ποια πλευρά πρέπει να αποδεχτούμε και ποια να απορρίψουμε. Μας
προτείνει την ανεμελιά (ένα ποτήρι γιομάτο «δε με μέλλει») που πρέπει να αναβλύσει από μέσα μας σαν
μια κραυγή γλάρου (σαν βλύσμα κραυγής γλάρου). Με την παρομοίωση το ποιητικό υποκείμενο θέλει να
αναδείξει την απελευθερωτική δύναμη της ανεμελιάς και της χαράς στη ζωή. Με την επανάληψη του
ρήματος «πρέπει» τονίζεται η στάση την οποία οφείλουμε να υιοθετήσουμε στη ζωή μας. Μας ζητά να
αναπνεύσουμε μπροστά στον ήλιο και να λυτρωθούμε από την βαρβαρότητα (Κι αφού λυτρώσεις στην
ψυχή σου τον οίστρο του βαρβάρου). Στο τέλος του ποιήματος περιλαμβάνεται και το πιο δυνατό μήνυμα
του ποιητικού υποκειμένου προς όλους μας: να βγούμε στη ζωή με δύναμη, αυτοπεποίθηση και προ
πάντων χωρίς φόβο.
Το κάλεσμα του ποιητικού υποκειμένου με συγκινεί και με συναρπάζει. Ως νέος άνθρωπος που τώρα
βγαίνω στη ζωή και προσδοκώ να κάνω τα πρώτα μου βήματα μακριά από την οικογένειά μου σκοπεύω
να αντιμετωπίζω τη ζωή με αγωνιστικότητα και να πολεμώ να διεκδικώ τη χαρά της ζωής. Σκοπεύω να
λυτρώσω κι εγώ την ψυχή μου από κάθε βαρβαρότητα και με αυτοπεποίθηση να πορευτώ προς το
μέλλον.
ΘΕΜΑΔ
ΑΡΘΡΟ :
- Τίτλος
- Χρήση γ ́ και α ́προσώπου
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ
ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΜΟΝΑΞΙΑΣ - Ψηφιακή τεχνολογία : smartphones και κοινωνικά δίκτυα: απορρόφηση ελεύθερου χρόνου,
έλλειψη προσωπικής επαφής και επικοινωνίας, προβολή ανέφικτων προτύπων ομορφιάς,
επιτυχίας, κατανάλωσης. - Ασθματικοί ρυθμοί ζωής : εργασιακές απαιτήσεις, δυσκολία συνδυασμού οικογένειας – καριέρας,
ανωνυμία στα μεγάλα αστικά κέντρα. - Κυριαρχία στερεοτυπικών αντιλήψεων, ρατσισμού και προκαταλήψεων που εμποδίζουν την υγιή
αλληλεπίδραση των ανθρώπων και τους διαχωρίζουν σε κατηγορίες. - Κρίση στο θεσμό της οικογένειας; Απομάκρυνση των μελών, έλλειψη επικοινωνίας, αύξηση
ενδοοικογενειακής βίας. - Υποχώρηση των ανθρωπιστικών αρχών και αξιών, αδιαφορία για τον συνάνθρωπο, έλλειψη
ενσυναίσθησης. Ατομικισμός. - Κυριαρχία του καταναλωτικού και υλικού τρόπου ζωής, αποθέωση του χρήματος.
ΤΡΟΠΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΩΝ ΚΑΙ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ - Διάλογος και επικοινωνία με τα ηλικιωμένα άτομα της οικογένειάς μας αλλά και με άλλους πιο
μεγάλους ανθρώπους. Ας ακούμε τις ιστορίες τους κι ας μαθαίνουμε από την πείρα τους και τη
σοφία τους - Κοινό χρόνο και κοινές ασχολίες. Συμπερίληψη ηλικιωμένων σε δράσεις είτε οικογενειακές είτε
κοινωνικές π.χ. προγράμματα Δήμων που να προωθούν τη συμπερίληψη και την επικοινωνία νέων
– ηλικιωμένων. - Δράσεις σχολείων σε γηροκομεία ή κέντρα φροντίδας ηλικιωμένων.
