image

Άρθρο του παιδίατρου νεογνολόγου Μιχάλη Τσακίρη.

Ενώ στη βρεϕική ηλικία οι διατροϕικές ανάγκες είναι σαϕώς ορισμένες και υπάρχουν επίσημες διαιτητικές κατευθύνσεις για παιδιάτρους και γονείς μετά τον πρώτο χρόνο ζωής δεν υπάρχουν σαϕείς διαιτητικές οδηγίες, ιδιαίτερα δε για την πρώτη νηπιακή ηλικία Μελέτες έχουν δείξει ότι 9% παιδιών 2 ετών παρουσιάζει σιδηροπενική αναιμία. Επίσης υπάρχει αυξημένη επίπτωση διαταραχών της θρέψης με τη μορϕή παχυσαρκίας ή υποθρεψίας σε παιδιά και εϕήβους.

image

Οι στόχοι της διατροϕής μετά τον 1ο χρόνο θα πρέπει να είναι

H Παροχή ενέργειας και θρεπτικών συστατικών για καλή ανάπτυξη

H Προσϕορά ποικιλίας τροϕών καθημερινά από όλες τις ομάδες τροϕών της Διατροϕικής Πυραμίδας

H Ανάπτυξη γευσιγνωσίας, αποδοχής και απόλαυσης τροϕής

H Υιοθέτηση διατροϕικής συμπεριϕοράς με σκοπό να τεθούν οι βάσεις για σωστή διατροϕή μακροπρόθεσμα

Tο διαιτολόγιο του παιδιού προσαρμόζεται σταδιακά στο διαιτολόγιο της οικογένειας, η οποία πρέπει συνολικά να ακολουθεί τους κανόνες υγιεινής διατροϕής.

image

Οι θερμιδικές ανάγκες προσαρμόζονται ανάλογα με την ηλικία του παιδιού.

Έτσι ενώ ένα παιδί ενός έτους χρειάζεται περίπου 1000 kcal, στη συνέχεια ανά έτος ηλικίας προστίθενται 100 kcal/έτος μέχρι το 11ο ,και μετά 100 kcal/έτος για κορίτσια 11-15 ετών και 200 kcal/έτος για αγόρια 11-15 ετών Οι τροϕές περιέχουν μακροθρεπτικά συστατικά που είναι οι πρωτείνες, οι υδατάνθρακες και τα λίπη ,και μικροθρεπτικά συστατικά που είναι οι βιταμίνες και τα ιχνοστοιχεία. Οι πρωτείνες πρέπει να αποτελούν το 15-20% των ημερήσιου διαιτολογίου και να είναι ζωικής προέλευσης και ϕυτικής προέλευσης. Οι υδατάνθρακες αποτελούν το 50-55% των ημερήσιου διαιτολογίου. Το 90% αυτών πρέπει να είναι με τη μορϕή των πολυσακχαριτών (άμυλο, γλυκογόνο κυτταρίνη, πηκτίνες, γλουκάνη) και μόνο 10% σαν ολιγοσακχαρίτες (ϕρουκτόζη, γλυκόζη, γαλακτόζη, λακτόζη)

Ως αναϕορά τα λίπη δεν γίνεται περιορισμός του λίπους σε παιδιά κάτω των 2 ετών. Μετά τα 2 έτη αρχίζει σταδιακή μείωση του λίπους μέχρι 30% (και όχι κάτω του 20%). Πρέπει τα κεκορεσμένα λίπη (π.χ ζωικά λίπη) να είναι κάτω του 10%, τα πολυακόρεστα (π.χ σπορέλαια) κάτω του 10% και ενώ τα μονοακόρεστα, δηλαδή κυρίως το ελαιόλαδο, να υπερισχύουν σε αναλογία (10-15%).

Ο σίδηρος, το ασβέστιο, ο ϕωσϕόρος, ο ψευδάργυρος αποτελούν σημαντικά μικροθρεπτικά συστατικά των τροϕών. Τροϕές πλούσιες σε σίδηρο είναι το κρέας από μοσχάρι, αρνί, κατσίκι αλλά και οι σαρδέλες, το σπανάκι , οι ϕακές, το μαύρο ψωμί, τα αμύγδαλα.

Ημερήσιες ανάγκες σε σίδηρο

Ηλικία             Σίδηρος σε mg

1-3 έτη                        7

4-8 έτη                        10

9-13 έτη                      10

14-18 αγόρια              12

14-18 κορίτσια           15

Περιεκτικότητα τροϕών σε σίδηρο ( mg )

240γρ. γάλα…………………………………..0.1

130γρ. μοσχάρι……………………………….2.7

130γρ. αρνί/κατσίκι……………………….….2.2

130γρ. χοιρινό ……………………1.7

130γρ. κοτόπουλο……………… 1.1

1 αυγό…………………………………………0.9

100γρ. σαρδέλες ……………………………..4.6

100γρ. τόνο……………………………………1.7

100γρ. σπανάκι……………………………….2.1

100γρ. ϕακές……………………….4.1

10 αμύγδαλα………………………………….1.2

Οι ημερήσιες ανάγκες σε ασβέστιο κυμαίνονται από 500 mg στη νηπιακή ηλικία μέχρι 1300 mg στους εϕήβους. Κυριότερες πηγές ασβεστίου είναι κυρίως τα γαλακτοκομικά αλλά και άλλες τροϕές όπως ϕαίνεται:

1 κούπα γιαούρτι 350 mg ασβεστίου

1 κούπα γάλα 276 mg ασβεστίου

100 γρ ϕέτα 492mg ασβεστίου

 100 γρ. edam 731 mg ασβεστίου

100 γρ. παρμεζάνα 1184 mg ασβεστίου

100 γρ σπανάκι 170 mg ασβεστίου

100 γρ ϕασόλια 84 mg ασβεστίου

1 πορτοκάλι 50 mg ασβεστίου

100 γρ μπρόκολο  50 mg ασβεστίου

100 γρ σολωμός 93 mg ασβεστίου

1 αυγό 56 mg ασβεστίου

5 σύκα ξηρά 250 mg ασβεστίου

 

Τροϕές πλούσιες σε ϕωσϕόρο είναι το γάλα αγελάδας, η ϕέτα το αυγό, το μοσχάρι, τα ψάρια, τα αμύγδαλα. Τροϕές πλούσιες σε ψευδάργυρο είναι το μοσχάρι , το χοιρινό τα αμύγδαλα, το πίτουρο σιταριού , οι ϕακές.

Οι καθημερινές διατροϕικές ανάγκες καλύπτονται πλήρως αν κανείς ακολουθήσει την Πυραμίδα Διατροϕής.

ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

Για να εκτιμήσουμε αν το διαιτολόγιο ενός παιδιού είναι σωστό πρέπει να υποβάλλουμε τα εξής ερωτήματα:

Πόσα γεύματα γίνονται την ημέρα;

Υπάρχει πρόγραμμα;

Υπάρχει αναλογία με την Διατροϕική Πυραμίδα;

Υπάρχουν ομάδες τροϕών που δεν καταναλώνονται ποτέ;

Πόσα γεύματα γίνονται εκτός σπιτιού;

Καταναλώνονται προϊόντα χαμηλά σε λίπος σε οικογένειες με παιδιά κάτω των δύο ετών;

Καταναλώνονται υπερβολικές ποσότητες τροϕών με υψηλή περιεκτικότητα σε λίπος και αλάτι;

Η έτοιμη τυποποιημένη τροϕή (fast food), οι διάϕορες λιχουδιές δεν πρέπει να αποτελούν στοιχεία του παιδικού διαιτολογίου όχι μόνο γιατί ανεπαρκούν διαιτητικά αλλά γιατί δυστυχώς εγκαθίστανται ως διαιτητικές συνήθειες που ακολουθούν μέχρι την ενήλικο ζωή.

Μικρές συμβουλές αλλά με μεγάλη αξία αν υιοθετηθούν στη διατροϕική συμπεριϕορά αποτελούν οι ακόλουθες:

Τα γεύματα να είναι 5 ημερησίως. Τρία κύρια και δύο ενδιάμεσα (τα οποία είναι ϕρούτα, γιαούρτι, ή κάτι άλλο ελαϕρύ).

Να παίρνει αρκετές άπεπτες ϕυτικές ίνες δηλαδή χορταρικά, όσπρια, δημητριακά και ϕρούτα, για να αποϕύγει και την δυσκοιλιότητα.

Τις βιταμίνες θα τις πάρει από το γάλα, ϕρούτα, δημητριακά, χορταρικά και κρέας (την βιταμίνη Β12).

Τον σίδηρο που και αυτός είναι απαραίτητος από το κόκκινο κρέας και όχι από ϕακές, σπανάκι κ.ά. Αυτό οϕείλεται στο ότι ο σίδηρος από το κρέας απορροϕάται κατά 40%, ενώ ο ϕυτικός (ϕακές κτλ) μόνο 5% !!!

Μεγάλη σημασία έχει η αποϕυγή προτύπων της τηλεόρασης ή διαϕόρων διαϕημιστικών εντύπων και να αποϕεύγονται τα ενδιάμεσα snacks (πατατάκια, γαριδάκια, μπισκότα κτλ), αϕού είναι αποδεδειγμένο ότι 50 επιπλέον θερμίδες ημερησίως -όσες δηλαδή περιέχονται σε ένα μπισκότο- προκαλούν αύξηση του βάρους κατά 10 kgr μέσα σε 4 χρόνια.

Τέλος στις διατροϕικές οδηγίες θα πρέπει να τονισθεί ότι και η άσκηση θα πρέπει να μπει μέσα στο πρόγραμμα του παιδιού.

Δυστυχώς οι ρυθμοί ζωής έχουν οδηγήσει τα παιδιά μακριά από το παιχνίδι και την άσκηση. Διάβασμα, ξένες γλώσσες, μουσική, μπαλέτο κτλ, αποξενώνουν το παιδί από τη ϕύση και το παιχνίδι, η μόνη διασκέδαση είναι η τηλεόραση που αυτό έχει και σαν αποτέλεσμα να «τσιμπολογούν» την ώρα που την παρακολουθούν.

Όλες αυτές οι παρεκτροπές της διατροϕής θα οδηγήσουν στην παχυσαρκία, που δυστυχώς τα Ελληνόπουλα κατέχουν το ανησυχητικό προνόμιο της πρώτης θέσης στην παχυσαρκία μεταξύ των άλλων παιδιών των ευρωπαϊκών χωρών.