«Ξέρω ότι δεν μπορώ να διδάξω τίποτα σε κανέναν.
Μπορώ όμως να δημιουργήσω ένα περιβάλλον
μέσα στο οποίο κάποιος θα μπορεί να μάθει κάτι.»
(Carl Rogers, 1959)

Τα τελευταία χρόνια διαπιστώνεται από ειδικούς επιστήμονες που έρχονται σε επαφή με παιδιά και εφήβους, ότι λόγω των αλλαγών του τρόπου ζωής και των νέων πολιτισμικών δεδομένων, πολλοί νέοι δεν είναι επαρκώς εφοδιασμένοι με συναισθηματικές και κοινωνικές δεξιότητες, έτσι ώστε να είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τις αυξανόμενες απαιτήσεις και τα προβλήματα της ζωής. Το σχολείο έχει το ρόλο να ενισχύσει στα παιδιά την αυτοεκτίμηση και τη δυνατότητα να εμπιστεύονται τον εαυτό τους , τα συναισθήματά τους και τις επιλογές τους και μπορεί να συνεισφέρει στην ενίσχυση των αρχών και των δεξιοτήτων που κρίνονται πρωταρχικές για την προσωπική και την κοινωνική προσαρμογή του παιδιού, μέσα από την εφαρμογή κατάλληλων προγραμμάτων.
Ως καταλληλότερο μοντέλο προσέγγισης προτείνεται εκείνο το οποίο στηρίζεται στην ομάδα – τάξη, το οποίο εισάγει την έννοια των κοινωνικών δεξιοτήτων και αναπτύσσει:
Τρόπους επικοινωνίας
Τρόπους επίλυσης συγκρούσεων
Τρόπους λήψης αποφάσεων
Τρόπους συνειδητής επιλογής
Ανάπτυξη αυτοεκτίμησης, υπευθυνότητας
Ενίσχυση προσωπικότητας
Οι μαθητές μαθαίνουν καλύτερα και έχουν περισσότερα κίνητρα για μάθηση σ’ ένα περιβάλλον στο οποίο : Αισθάνονται ότι έχουν αξία και τους σέβονται ως άτομα. Αισθάνονται πως τους κατανοούν, τους αποδέχονται και δεν τους κρίνουν. Οι εκπαιδευτικοί είναι «ανθρώπινοι» και «αυθεντικοί». Η επιτυχία των προγραμμάτων αυτών στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην εμπλοκή των ίδιων των μαθητών. Για να επιτευχθεί αυτό χρησιμοποιούμε μια σειρά βιωματικές ασκήσεις που απαιτούν τη συμμετοχή των παιδιών και την αντιμετώπιση της τάξης ως ομάδας.
Μέθοδοι και τεχνικές ενεργητικής μάθησης
Υπάρχει μια ποικιλία μεθόδων διδασκαλίας και τεχνικών που μπορεί να χρησιμοποιήσει ο εκπαιδευτικός στην τάξη για να βοηθήσει τους μαθητές να αναπτύξουν τις ατομικές τους δεξιότητες. Οι περισσότερες από αυτές τις μεθόδους περιγράφονται ως «μέθοδοι ενεργητικής μάθησης» γιατί οι μαθητές συμμετέχουν ενεργά στη διαδικασία της μάθησης τους μ’ έναν τρόπο που τους είναι γνωστός και τους παρέχει μία δυνατότητα επιλογής σ’ ό,τι επιθυμούν να μάθουν. Κάποιες από αυτές είναι :
Καταιγισμός ιδεών – Ιδεοθύελλα
Γύρω από το θέμα του προγράμματος, που έχουμε γράψει στο κέντρο του πίνακα, καταγράφουμε όλες τις λέξεις ή φράσεις που έρχονται στο νου των μαθητών σχετικά με τις διαστάσεις του θέματος.
Η τεχνική αυτή είναι μια καλή αφετηρία, όταν θέλουμε να αναλύσουμε έννοιες και να προσδιορίσουμε αλληλεξαρτήσεις.
Βασική αρχή στον «καταιγισμό ιδεών» είναι ότι καταγράφουμε όλες τις ιδέες χωρίς να τις διαμορφώνουμε ή να τις διορθώνουμε και χωρίς να αποκλείουμε καμία. Με τον τρόπο αυτό διευκολύνεται η αυθόρμητη συμμετοχή όλων των μαθητών.
Παιχνίδια γνωριμίας
Τα παιχνίδια αυτά είναι απαραίτητα για την καλή γνωριμία της ομάδας, τη σύσφιξη των σχέσεων και τη δημιουργία ευχάριστου και ζεστού κλίματος .
Παιχνίδια συνεργασίας
Είναι δραστηριότητες που προάγουν τη συνεργασία και παροτρύνουν τα παιδιά να χαρούν τη διαδικασία και το αποτέλεσμα των συνεργατικών δραστηριοτήτων.
Παιχνίδια ρόλων
Οι ρόλοι βοηθούν τα παιδιά να καλλιεργήσουν δεξιότητες, να μελετήσουν κάποια ιδέα και συναισθήματα, να μπουν στη θέση κάποιου άλλου μέσα σε ένα ασφαλές και ενθαρρυντικό περιβάλλον. Είναι μια δραστηριότητα που χρειάζεται να εφαρμοστεί με προσοχή γιατί τα παιδιά θέλουν χρόνο για να βγουν από τους ρόλους τους και να λειτουργήσουν με τη δική τους ταυτότητα.
Καλλιτεχνική δημιουργία
Στην κατηγορία αυτή εντάσσουμε δραστηριότητες, όπως η ζωγραφική και το κολάζ που προωθούν την δημιουργική φαντασία του παιδιού που λειτουργεί υποστηρικτικά στην έκφραση των συναισθημάτων του.
Θεατρικό παιχνίδι
Είναι η μορφή του δρώμενου που προκύπτει από ελεύθερους αυτοσχεδιασμούς, με ή χωρίς λόγο, τα βιώματα και τα αισθήματα των συμμετεχόντων. Επιτρέπει στο παιδί να εκφραστεί συνολικά, να διοχετεύσει την ενέργεια του, να ευαισθητοποιηθεί και να επικοινωνήσει. Επιπλέον δυναμώνει και δένει μια ομάδα που πρόκειται να δουλέψει μαζί, π.χ. σε μια θεατρική παράσταση (Faure G, Lascar S. ,2001)
Παιχνίδια προσομοίωσης-θεατρικά
Αναπαριστώνται σκηνές και υποστηρίζονται προσωπικές απόψεις
Τεχνικές διασαφήνισης αξιών
Σημαντικές σε προγράμματα πρόληψης/διαμόρφωσης στάσεων και πεποιθήσεων π.χ. ερωτηματολόγια,συνεντεύξεις,συζήτηση σε ομάδες,υποστήριξη μιας θέσης.

Συντονίζω μια τάξη, σημαίνει βοηθάω τους μαθητές να περιγράψουν τις εμπειρίες τους, να αναλύσουν το τι σημαίνουν οι εμπειρίες για τους ίδιους και πώς μπορούν να γενικευτούν έτσι ώστε κάποιες ιδέες να χρησιμοποιηθούν αργότερα στη ζωή τους. Ο σκοπός είναι να βοηθήσουμε τους μαθητές μας να θεωρήσουν τη μάθηση ως δική τους υπόθεση και να συμμετέχουν οι ίδιοι συνειδητά στη διαδικασία ανάπτυξής τους .Συνεπώς η πιο σημαντική παράμετρος στο ρόλο του δασκάλου είναι η σχέση που αναπτύσσει με τους μαθητές του. Αυτή η σχέση θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από σεβασμό, κατανόηση και ειλικρίνεια.

ΞΕΝΟΣ ΝΙΚΟΣ
Εκπαιδευτής Ενηλίκων
Μητρώο Κ.Δ.Π ΕΚΔΔΑ
Ειδίκευση Συμβουλευτική
Προσανατολισμός

ΠΗΓΗ:
ΒΑΦΕΙΑΔΟΥ ΕΛΕΝΗ
«Βασικά βήματα για συναισθηματική
και κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού»