Σε μια κίνηση που προκαλεί αναστάτωση τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ελλάδα, ο δρ. Δημήτρης Δασκαλάκης, Έλληνας επιστήμονας ελληνικής καταγωγής και μέχρι πρότινος επικεφαλής του προγράμματος εμβολιασμών κατά της ηπατίτιδας Β και άλλων λοιμωδών νοσημάτων στο Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) των ΗΠΑ, υπέβαλε την παραίτησή του. Σύμφωνα με αποκλειστικές δηλώσεις του μετά την παραίτησή του, ο Δασκαλάκης εκφράζει φόβους ότι οι επικείμενες αλλαγές στην πολιτική εμβολιασμών – ιδιαίτερα υπό την επιρροή του νέου υπουργού Υγείας των ΗΠΑ, Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ – μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο το πρόγραμμα εμβολιασμού νεογνών κατά της ηπατίτιδας Β, ένα από τα πιο επιτυχημένα μέτρα δημόσιας υγείας παγκοσμίως.
Ποιος είναι ο δρ. Δημήτρης Δασκαλάκης;
Ο Δημήτρης Δασκαλάκης, ιατρός ειδικευμένος σε λοιμώδεις νόσους και επιδημιολογία, έχει διατελέσει διευθυντής του Τμήματος Εμβολιασμών και Προληπτικής Ιατρικής στο CDC, με έμφαση στην καταπολέμηση της ηπατίτιδας Β και C, καθώς και σε προγράμματα για ευάλωτες ομάδες, όπως η ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα. Γεννημένος στην Ελλάδα και μεγαλωμένος στις ΗΠΑ, ο Δασκαλάκης έχει ελληνικές ρίζες και έχει συμβάλει σημαντικά σε διεθνή προγράμματα εμβολιασμών, συνδέοντας συχνά την εργασία του με την Ελλάδα, όπου η ηπατίτιδα Β παραμένει πρόβλημα υγείας παρά τις προσπάθειες εμβολιασμού. Η ξαφνική παραίτησή του, που ανακοινώθηκε στις 28 Αυγούστου, χαρακτηρίστηκε από πολλούς ως “παραίτηση-καταπέλτης”, καθώς ο ίδιος δήλωσε ότι “δεν μπορεί να συνεχίσει σε ένα σύστημα που αγνοεί την επιστήμη”.
Οι φόβοι για αλλαγές στο εμβόλιο ηπατίτιδας Β
Στις δηλώσεις του μετά την παραίτηση, ο Δασκαλάκης τόνισε: “Φοβάμαι ότι θα αλλάξουν και το εμβόλιο της ηπατίτιδας στα νεογνά. Αυτό το εμβόλιο έχει σώσει εκατομμύρια ζωές, και οποιαδήποτε αμφισβήτηση θα είναι καταστροφική”. Οι ανησυχίες του εντάσσονται σε ευρύτερο πλαίσιο αμφισβήτησης της πολιτικής εμβολιασμών στις ΗΠΑ, μετά την ανάληψη καθηκόντων του Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ ως υπουργού Υγείας. Ο Κένεντι, γνωστός για τις αντιεμβολιαστικές του απόψεις, έχει δηλώσει σε συνεντεύξεις ότι το εμβόλιο ηπατίτιδας Β για νεογνά “δεν είναι απαραίτητο” και έχει ισχυριστεί, χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση, ότι αυξάνει τον κίνδυνο για αυτισμό. Σε πρόσφατη συνάντηση της Συμβουλευτικής Επιτροπής Εμβολιασμών (ACIP) του CDC, νέα μέλη διορισμένα από τον Κένεντι αμφισβήτησαν ανοιχτά την πρακτική χορήγησης του εμβολίου σε νεογνά, προτείνοντας “νέα ομάδα εργασίας” για επανεξέταση.
Το εμβόλιο κατά της ηπατίτιδας Β (HBV) χορηγείται ρουτίνα σε νεογνά από τη γέννηση, σύμφωνα με τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) και του CDC. Στις ΗΠΑ, από το 1991, το πρόγραμμα αυτό έχει μειώσει δραστικά τα κρούσματα σε παιδιά κάτω των 19 ετών – από χιλιάδες ετησίως σε ελάχιστα περιστατικά. Η ηπατίτιδα Β μεταδίδεται μέσω αίματος, σεξουαλικής επαφής ή μητρικής μετάδοσης κατά τον τοκετό, και μπορεί να οδηγήσει σε χρόνια ηπατική νόσο, κίρρωση και καρκίνο του ήπατος. Στα νεογνά, η μόλυνση έχει 90% πιθανότητα να γίνει χρόνια, ενώ το εμβόλιο προσφέρει 98% προστασία μετά την ολοκλήρωση της σειράς δόσεων.
Στην Ελλάδα, όπου η ηπατίτιδα Β ήταν ιστορικά υψηλή (με ποσοστά μόλυνσης έως 8% σε ορισμένες ομάδες), το εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμών από το 1998 (υποχρεωτικό για βρέφη) έχει μειώσει τα κρούσματα κατά 90%. Ωστόσο, η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στις ΗΠΑ, καθώς αλλαγές εκεί μπορεί να επηρεάσουν παγκόσμιες προμήθειες και πολιτικές.
Γιατί προκαλεί ανησυχία η παραίτηση;
Η παραίτηση του Δασκαλάκη έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς το CDC αντιμετωπίζει πιέσεις για “επανεξέταση” εμβολίων λόγω “ασφαλειακών ανησυχιών”. Επιστήμονες, όπως ο δρ. Πέτρος Τσιν-Χονγκ από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, δηλώνουν ότι “δεν υπάρχει καμία επιστημονική βάση για αμφισβήτηση του εμβολίου – είναι ασφαλές και έχει εξαλείψει σχεδόν την νόσο στα παιδιά”. Μελέτες από το CDC και το VAERS (Σύστημα Αναφοράς Ανεπιθύμητων Επιδράσεων Εμβολίων) επιβεβαιώνουν ότι δεν υπάρχει σύνδεση με αυτισμό ή άλλες παρενέργειες πέρα από ήπιες, όπως πόνος στο σημείο ένεσης.
Στην Ελλάδα, η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών (με πρόεδρο την Μαρία Θεοδωρίδου) έχει καθησυχάσει το κοινό, τονίζοντας ότι το πρόγραμμά μας παραμένει αμετάβλητο. Ωστόσο, ειδικοί προειδοποιούν ότι η “εξαγωγή” αντιεμβολιαστικών απόψεων από τις ΗΠΑ μπορεί να ενισχύσει κινήματα εδώ, ιδιαίτερα σε ευάλωτες ομάδες όπως Ρομά και πρόσφυγες, όπου η κάλυψη εμβολιασμού είναι χαμηλότερη.
Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα και τον κόσμο;
Οι ανησυχίες του Δασκαλάκη υπογραμμίζουν την ευθραυστότητα των προγραμμάτων δημόσιας υγείας απέναντι σε πολιτικές παρεμβάσεις. Σε παγκόσμιο επίπεδο, 97% των χωρών συνιστούν εμβολιασμό νεογνών κατά της HBV, και αλλαγές στις ΗΠΑ – κορυφαίο παραγωγό εμβολίων – θα μπορούσαν να επηρεάσουν την παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού. Στην Ελλάδα, όπου περίπου 80% των παιδιών εμβολιάζονται πλήρως, η κυβέρνηση καλεί σε ενημέρωση και εμπιστοσύνη στην επιστήμη.
Ο Δασκαλάκης, σε αποκλειστική δήλωση, τόνισε: “Η επιστήμη δεν είναι πολιτική – είναι σωτηρία ζωών”. Η παραίτησή του μπορεί να πυροδοτήσει συζήτηση, αλλά και να ενισχύσει την ανάγκη για διεθνή αλληλεγγύη στην υγεία.
Πηγές: CDC, ΠΟΥ, Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών Ελλάδας, Sinidisi.gr.