Ετήσιος προληπτικός έλεγχος: Το check-up του Σεπτεμβρίου

Σεπτέμβριος: Προληπτικός έλεγχος για τη γυναίκα και την οικογένεια

Γράφει ο Θεόδωρος Σεργεντάνης, Μαιευτήρας – Γυναικολόγος, Κόρινθος

Ο Σεπτέμβριος σηματοδοτεί την επιστροφή στην καθημερινότητα και αποτελεί μια καλή ευκαιρία να οργανώσουμε τη φροντίδα της υγείας μας. Μαζί με τις επαγγελματικές υποχρεώσεις και την έναρξη της σχολικής χρονιάς, αξίζει να προγραμματίσουμε τον προληπτικό έλεγχο για εμάς και την οικογένειά μας.

Το γνωστό check-up αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν προσαρμόζεται στις προσωπικές μας ανάγκες. Η ηλικία, το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό και τα προηγούμενα αποτελέσματα καθορίζουν ποιες εξετάσεις χρειάζονται και πότε πρέπει να επαναλαμβάνονται.

Εργαστηριακός έλεγχος: Μια ουσιαστική εικόνα της υγείας μας

Οι εξετάσεις αίματος και ούρων, μαζί με τον κατάλληλο βιοχημικό έλεγχο, μας βοηθούν να αξιολογήσουμε σημαντικούς δείκτες του μεταβολισμού και της προσωπικής μας υγείας. Ανάλογα με τις εξετάσεις που επιλέγονται, προσφέρουν πληροφορίες για τη ρύθμιση του σακχάρου, τα επίπεδα χοληστερόλης, τη λειτουργία των νεφρών και άλλες παραμέτρους που χρειάζονται παρακολούθηση.

Ο εργαστηριακός έλεγχος στο διαγνωστικό κέντρο MEDiCENTER υποστηρίζει αυτή τη διαδικασία, με εξετάσεις που επιλέγονται βάσει του ιστορικού και αξιολογούνται από τον θεράποντα γιατρό. Όπου υπάρχει ένδειξη, ο έλεγχος συμπληρώνεται με εξετάσεις για τις αποθήκες σιδήρου, τον θυρεοειδή ή άλλες εξατομικευμένες ανάγκες.

Η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης και η αξιολόγηση του βάρους, του καπνίσματος και του οικογενειακού ιστορικού συμπληρώνουν την εικόνα του καρδιαγγειακού κινδύνου. Μετά τα 40, η Αμερικανική Ομάδα Εργασίας Προληπτικών Υπηρεσιών προτείνει ετήσιο έλεγχο πίεσης. Η συχνότητα καρδιολογικής παρακολούθησης και οι πρόσθετες εξετάσεις καθορίζονται από τα ευρήματα και τις ανάγκες κάθε ανθρώπου. 1, 2

Γυναικολογικός έλεγχος σε κάθε στάδιο της ζωής

Η προγραμματισμένη επίσκεψη στον γυναικολόγο είναι ευκαιρία να συζητηθούν η έμμηνος ρύση, η γονιμότητα, η σεξουαλική υγεία, η επιθυμία εγκυμοσύνης και η εμμηνόπαυση. Ενοχλήματα όπως κνησμός, κάψιμο, αλλαγή στις εκκρίσεις ή πόνος αξιολογούνται στοχευμένα, ώστε να επιλεγεί η κατάλληλη αντιμετώπιση.

Το Τεστ Παπανικολάου και το HPV DNA test αποτελούν βασικά εργαλεία πρόληψης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Ο γυναικολόγος προσαρμόζει την παρακολούθηση στο προσωπικό ιστορικό. 3

Η φροντίδα συμπληρώνεται με κλινική εξέταση και υπερηχογραφικό έλεγχο όπου ενδείκνυται, καθώς και με προγραμματισμό του ελέγχου του μαστού. Ενδεικτικά, η Αμερικανική Ομάδα Εργασίας Προληπτικών Υπηρεσιών συστήνει μαστογραφία ανά δύο χρόνια στις ηλικίες 40–74 ετών. Ο υπέρηχος μαστών προστίθεται όταν υπάρχει σχετική ένδειξη. 4

Για την υγεία των οστών, η μέτρηση οστικής πυκνότητας συστήνεται στις γυναίκες από τα 65 έτη και νωρίτερα σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με αυξημένο κίνδυνο κατάγματος. 5

Πρόσθετοι προληπτικοί έλεγχοι ανά ηλικία και ιστορικό

Ο προσωπικός προγραμματισμός μπορεί να περιλαμβάνει:

• Έλεγχο παχέος εντέρου από τα 45 έτη, σύμφωνα με τις αμερικανικές συστάσεις για άτομα μέσου κινδύνου. Επιλογές αποτελούν η κολονοσκόπηση, συνήθως ανά πενταετία μετά από φυσιολογική εξέταση επαρκούς ποιότητας. 6
• Δερματολογική εκτίμηση για νέες ή μεταβαλλόμενες βλάβες και οργανωμένη δερματοσκόπηση ή χαρτογράφηση σπίλων σε επιλεγμένα άτομα αυξημένου κινδύνου. 7, 8
• Παιδιατρική αξιολόγηση πριν από τη σχολική χρονιά, με έλεγχο ανάπτυξης, επικαιροποίηση εμβολιασμών και συμπλήρωση του Ατομικού Δελτίου Υγείας Μαθητή όταν απαιτείται. 9

Για τον πνεύμονα, η Αμερικανική Ομάδα Εργασίας Προληπτικών Υπηρεσιών συστήνει ετήσια αξονική θώρακος χαμηλής δόσης σε άτομα 50–80 ετών, με τουλάχιστον 20 πακέτο – έτη καπνίσματος, που καπνίζουν ή διέκοψαν μέσα στην τελευταία 15ετία. Ένα πακέτο ημερησίως για 20 χρόνια αντιστοιχεί σε 20 πακέτο-έτη. Η συμμετοχή αποφασίζεται μετά από ενημέρωση για τα οφέλη και τους κινδύνους, με συνεκτίμηση της δυνατότητας περαιτέρω διερεύνησης και θεραπείας. Η αξονική τομογραφία θώρακος χαμηλής δόσης μπορεί να γίνει χωρίς ραντεβού στο νέο τμήμα αξονικής τομογραφίας 160 τομών με υποβοήθηση τεχνητής νοημοσύνης του Medicenter Κορίνθου.  10

Όταν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση ή επέμβαση

Ένας πολύποδας του ενδομητρίου, μια κύστη ωοθήκης ή ένα ινομύωμα αξιολογούνται με βάση τα χαρακτηριστικά τους, τα συμπτώματα και τις ανάγκες της γυναίκας. Οι επιλογές μπορεί να περιλαμβάνουν παρακολούθηση, φαρμακευτική αγωγή ή επέμβαση.

Σε μια πλήρως οργανωμένη γυναικολογική κλινική παρέχονται πληροφορίες για τη διαθέσιμη γυναικολογική και χειρουργική φροντίδα. Όταν ενδείκνυται υστεροσκόπηση, λαπαροσκόπηση ή άλλη επέμβαση, ο σχεδιασμός γίνεται με ενημέρωση για τις εναλλακτικές, τα αναμενόμενα οφέλη και τους κινδύνους.

Ο χρόνος νοσηλείας και η επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες προσαρμόζονται στο είδος της επέμβασης και στη γενική κατάσταση της ασθενούς.

Η φροντίδα της οικογένειας περιλαμβάνει και το νερό του σπιτιού

Η επιστροφή από τις διακοπές είναι ευκαιρία να ελέγξουμε τη συντήρηση των εγκαταστάσεων ύδρευσης και των φίλτρων. Η παρατεταμένη στασιμότητα του νερού μπορεί, υπό κατάλληλες συνθήκες, να ευνοήσει την ανάπτυξη μικροοργανισμών. Η σωστή επαναλειτουργία και συντήρηση των παροχών συμβάλλουν στην προστασία της υγείας. 11

Οι αναλύσεις νερού σε ένα πιστοποιημένο εργαστήριο αναλύσεων νερού και τροφίμων μπορούν να υποστηρίξουν τον έλεγχο νερού από γεώτρηση ή δεξαμενή, τη διερεύνηση αλλαγών στην ποιότητα ή συγκεκριμένης υποψίας επιμόλυνσης. Η επιλογή των παραμέτρων και η δειγματοληψία οργανώνονται με καθοδήγηση του εργαστηρίου, ανάλογα με την πηγή και τη χρήση του νερού.

Αντίστοιχα, οι στοχευμένες αναλύσεις τροφίμων απαντούν σε συγκεκριμένα ερωτήματα ποιότητας και ασφάλειας, ιδιαίτερα για παραγωγούς και επιχειρήσεις. Στην καθημερινότητα της οικογένειας, βασική θέση έχουν η ασφαλής προέλευση, η σωστή ψύξη και συντήρηση και η επιλογή παστεριωμένων γαλακτοκομικών. 12

Μικρές συνήθειες με σταθερή αξία

Η πρόληψη συμπληρώνεται με ισορροπημένη διατροφή, τακτική κίνηση, επαρκή ενυδάτωση, διακοπή καπνίσματος και επικαιροποίηση των εμβολιασμών. Η επαναφορά σταθερού ωραρίου ύπνου βοηθά επίσης την επιστροφή στην καθημερινότητα. Οι περισσότεροι ενήλικες χρειάζονται τουλάχιστον επτά ώρες ύπνου, ενώ τα παιδιά και οι έφηβοι περισσότερο. 13

Αξιοποιήστε τον Σεπτέμβριο για να οργανώσετε το δικό σας πλάνο πρόληψης: συγκεντρώστε τις προηγούμενες εξετάσεις σας και προγραμματίστε, μαζί με τον γιατρό σας, τους ελέγχους που αντιστοιχούν στην ηλικία και το ιστορικό σας. Κάθε νέο ή επίμονο σύμπτωμα χρειάζεται έγκαιρη αξιολόγηση.

Βιβλιογραφία

1. Αμερικανική Ομάδα Εργασίας Προληπτικών Υπηρεσιών. Προσυμπτωματικός έλεγχος υπέρτασης σε ενηλίκους, 2021.
2. Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία. Οδηγίες πρόληψης καρδιαγγειακών νοσημάτων, 2021.
3. Αμερικανική Ομάδα Εργασίας Προληπτικών Υπηρεσιών. Προσυμπτωματικός έλεγχος καρκίνου τραχήλου μήτρας, τελική σύσταση 2018, υπό επικαιροποίηση.
4. Ίδιος φορέας. Προσυμπτωματικός έλεγχος καρκίνου μαστού, 2024.
5. Ίδιος φορέας. Έλεγχος οστεοπόρωσης για την πρόληψη καταγμάτων, 2025.
6. Ίδιος φορέας. Προσυμπτωματικός έλεγχος καρκίνου παχέος εντέρου, 2021.
7. Ίδιος φορέας. Προσυμπτωματικός έλεγχος καρκίνου δέρματος, 2023.
8. Διεθνής Εταιρεία Ψηφιακής Απεικόνισης του Δέρματος. Ολόσωμη φωτογράφηση και ενδείξεις ψηφιακής παρακολούθησης σπίλων.
9. Υπουργείο Υγείας. Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων, 2026.
10. Αμερικανική Ομάδα Εργασίας Προληπτικών Υπηρεσιών. Προσυμπτωματικός έλεγχος καρκίνου πνεύμονα, 2021.
11. Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ. Πρόληψη μικροοργανισμών του νερού στο σπίτι.
12. Ίδιος φορέας. Μη παστεριωμένο γάλα και ασφάλεια τροφίμων.
13. Ίδιος φορέας. Διάρκεια ύπνου και υγιεινές συνήθειες.