Στην εποχή της κρίσης του COVID-19 έγινε εμφανές ότι η εκπαίδευση και κατάρτιση ενηλίκων αποκτούν όλο και περισσότερη σημασία για το κτίσιμο κοινωνιών που να είναι ανθεκτικές και ευπροσάρμοστες σε περιόδους κρίσεων. Η παρούσα κατάσταση δείχνει πόσο τα πιο ευάλωτα τμήματα των πληθυσμών μας, επηρεάζονται περισσότερο από τον ιό και τις συνέπειες του. Επιπλέον η κλιματική και η οικολογική κρίση είναι μια αναδυόμενη απειλή και μια ακόμη πρόκληση χωρίς προηγούμενο για την ανθρωπότητα, που όπως και η υφιστάμενη κρίση, θα οξύνει περαιτέρω τις υφιστάμενες ανισότητες στον κόσμο. Η εκπαίδευση και κατάρτιση ενηλίκων πρέπει να καταστεί προτεραιότητα της εκπαιδευτικής πολιτικής, για την επαρκή αντιμετώπιση των εν λόγω ανισοτήτων με στόχο ένα βιώσιμο μέλλον για όλους.

Το μέλλον χρειάζεται άτομα με κριτική σκέψη, ενήλικες, αειφόρους εκτελεστές, ώριμους εργαζόμενους με πράσινες και μεταφερόμενες δεξιότητες και το πιο σημαντικό, πρότυπα που να μπορούν να ανοίξουν το δρόμο για τις επόμενες γενιές. Οι γονείς, οι γιαγιάδες και παππούδες και το κάθε μεμονωμένο άτομο της κοινωνίας μπορούν να συμμετάσχουν σε μια κοινωνική, οικονομική και οικολογική μεταμόρφωση. Όσο και εάν θαυμάζει κανείς την επαναστατική δυναμική της νεολαίας, οι ενήλικες είναι η κρίσιμη μάζα, οι βασικοί καταναλωτές και αυτοί που λαμβάνουν τις αποφάσεις σήμερα.

Οδεύοντας προς το 2030, βρισκόμαστε στη Δεκαετία της Δράσης για να καταφέρουμε τους Παγκόσμιους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΠΣΒΑ) (Global Sustainable Development Goals SDGs. Η βιώσιμη ανάπτυξη «ανταποκρίνεται στις ανάγκες του παρόντος, χωρίς να διακυβεύεται η ικανότητα των μελλοντικών γενεών να ανταποκριθούν στις δικές τους». Οι στόχοι αυτοί, δεν εξυπηρετούν μόνο για να βελτιωθεί ο γραμματισμός και η αριθμητική ικανότητα των ενηλίκων και για να τους εξοπλίσει με τις σχετικές δεξιότητες για εργασία. Οι ΠΣΒΑ δηλώνουν επίσης ότι όλοι οι εκπαιδευμένοι πρέπει να «αποκτήσουν τη γνώση και τις δεξιότητες που χρειάζονται για να προωθήσουν την βιώσιμη ανάπτυξη». Η ενσωμάτωση «όλων των εκπαιδευόμενων» απαιτεί μια διαγενεακή και ολιστική προσέγγιση στη μάθηση, που υπερβαίνει τις δομές υποχρεωτικής και επίσημης εκπαίδευσης. Η ανεπίσημη εκπαίδευση είναι θεμελιώδους σημασίας για την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της παγκόσμιας ιθαγένειας και πολιτιστικής διαφορετικότητας στις ρίζες της κάθε κοινότητας. Συνεπώς, η εκπαίδευση ενηλίκων πρέπει να γίνει προτεραιότητα, αντί να βρίσκεται στο περιθώριο μιας παραγράφου ή μια απλώς εννοιολογική επανάληψη του προτύπου δια βίου μάθησης. Η ανεπίσημη εκπαίδευση είναι κρίσιμη για να πραγματοποιηθεί η βιώσιμη ανάπτυξη σε όλους τους τομείς της κοινωνίας.

Η παρούσα πανδημία αποκαλύπτει ότι οι συνέπειες μιας παγκόσμιας κρίσης επεκτείνονται πολύ πιο πέρα από τον εργασιακό τομέα. Οι δεξιότητες ζωής άρχισαν να γίνονται απαραίτητες για να μπορέσει κανείς να στηρίξει τον εαυτό του κοινωνικά, συναισθηματικά και οικονομικά, σε περιόδους κρίσεως. Η φροντίδα, η συνεργασία, η συμπόνια, η επικοινωνία και η ενσυναίσθηση μπήκαν στην δημόσια αρένα και δεν θεωρούνται πλέον ως αποκλειστικότητα των επαγγελμάτων υγείας. Αντίθετα, αποτελούν δεξιότητες ζωής, που επιβάλλονται για να υπάρχει κοινωνική συνοχή και δικαιοσύνη, σε οποιαδήποτε κοινωνία ή κοινότητα. Η ανεπίσημη εκπαίδευση ενηλίκων είναι ο χώρος ανάπτυξης των δεξιοτήτων ζωής, που ενθαρρύνει την διαγενεακή, διαπολιτισμική και κοινωνική μάθηση. Εν κατακλείδι, οι δεξιότητες ζωής είναι αυτό που ο ενήλικας εκπαιδευόμενος χρειάζεται για να αναπτύξει αλληλεγγύη, δημοκρατική εμπλοκή και ανθεκτικότητα στην κρίση, για να αντιμετωπίσει την κλιματική κρίση.

Νίκος Ξένος
Εκπαιδευτής Ενηλίκων
Σύμβουλος Σταδιοδρομίας

ΠΗΓΗ: EPALE
Jana Ahlers