Είμαστε Ζώα, ας το Αποδεχτούμε και Στην Ελλάδα

0

eimaste-akomi-zwa-body-image-1431356875

Ο άνθρωπος ανήκει στο ζωικό βασίλειο και δεν ζει σε έναν κόσμο άπειρης διάρκειας, όπως έλεγε ο Αριστοτέλης, ούτε σε έναν σταθερό κόσμο βραχείας διάρκειας, όπως ισχυρίζεται η Βίβλος. Ζει σε έναν κόσμο που είναι εξελισσόμενος και προσαρμοσμένος στις περιβαλλοντικές συνθήκες.

Στο βιβλίο του Ernst Mayr «Τι είναι εξέλιξη» διαβάζουμε ότι η εξελικτική θεωρία του Δαρβίνου αμφισβήτησε την πίστη στη σταθερότητα, την πρόσφατη δημιουργία του κόσμου, το αίτιο της προσαρμογής των οργανισμών και την μοναδικότητα του ανθρώπου στον έμβιο κόσμο. Περίπου 150 χρόνια μετά τη μελέτη «Περί της καταγωγής των ειδών» κάποιοι, ακόμη και σήμερα, που η εξελικτική βιολογία είναι ένας από τους σημαντικότερους κλάδους της επιστήμης, δεν λένε να κατέβουν από το βάθρο τους.

H φωτογραφία είναι από τον χρήστη του Flickr jwyg.

Έρευνα του περιοδικού Science το 2006, έδειξε ότι μόλις το 54% θεώρησε «σωστή» την πρόταση «Τα ανθρώπινα όντα, όπως τα γνωρίζουμε, εξελίχθηκαν από προγενέστερα είδη ζώων». Από το γράφημα της έρευνας προκύπτει ότι περίπου το 50% των Eλλήνων δεν αποδέχονταν την εξέλιξη των ειδών.

Την ίδια χρονιά, 67 Ακαδημίες, ανάμεσά τους και η Ακαδημία των Αθηνών, μέλη της Inter Academy Panel (IAP), που αντιπροσωπεύει τις Εθνικές Ακαδημίες όλου του κόσμου, υπέγραψαν μια κοινή διακήρυξη, που παροτρύνει γονείς και εκπαιδευτικούς να παρέχουν στα παιδιά τις απαραίτητες πληροφορίες για την εξέλιξη της ζωής στη Γη.

Εννιά χρόνια μετά τη συμφωνία και με αφορμή τη συμμετοχή του Richard Dawkins, κορυφαίου Εξελικτικού βιολόγου, στο 1o Ολοήμερο Διεθνές Συνέδριο Επιστημών & Τεχνών «Η ΟΔΥΣΣΕΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΕΩΣ», στην Αθήνα, ρώτησα νέους, το ίδιο ακριβώς ερώτημα που είχε τεθεί το 2006. Προς μεγάλη μου έκπληξη αρκετοί δεν συμφωνούσαν με την πρόταση.

Ο Richard Dawkins. Η φωτογραφία είναι από τον χρήστη του Fickr Dave Fayram.

Απευθύνθηκα στον κ.Ροδάκη, Καθηγητή Μοριακής και Εξελικτικής Βιολογίας του ΕΚΠΑ για να μας πει τη γνώμη του, σχετικά με την αποδοχή της εξέλιξης των ειδών. «Η μη ευρεία αποδοχή της εξελικτικής επιστήμης είναι, προφανώς, αποτέλεσμα έλλειψης παιδείας και γνώσεων. Η Εξελικτική Βιολογία περιλαμβάνει πλήθος θεωριών, άλλες περισσότερο και άλλες λιγότερο ισχυρά εδραιωμένες. Οι περισσότεροι, όταν μιλούν για «θεωρία της εξέλιξης», αναφέρονται στη Δαρβινική θεωρία, δηλαδή σε μια θεωρία που διατυπώθηκε περί τα μέσα του 19ου αιώνα. Πιστέψτε με, από τότε μέχρι σήμερα έχουν προκύψει κι άλλα δεδομένα σχετικά με την εξελικτική πορεία των οργανισμών. Μάλιστα, από το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1970, με την εμφάνιση και την μετέπειτα θεαματική ανάπτυξη της τεχνολογίας του ανασυνδυασμένου DNA, η σημερινή γνώση έχει επεκταθεί και στην κατανόηση ουσιωδών εξελικτικών μηχανισμών σε μοριακό επίπεδο».

Στην ερώτηση μας, για το αν είμαστε ζώα, απάντησε: «Δεν είναι θέμα του τι πιστεύω εγώ ή τι πιστεύει ο οποιοσδήποτε. Από άποψη μορφολογίας και φυσιολογίας, δηλαδή αυτών που αποτελούν τη βάση για τη διάκριση και ταυτοποίηση όλων των ζωντανών οργανισμών, ο άνθρωπος ανήκει στο ζωικό, όπως αποκαλείται, βασίλειο» .

«Ναι, αλλά εμείς είμαστε διαφορετικοί, δεν μοιάζουμε με ζώα», είπαν αρκετοί ερωτηθέντες, αμφισβητώντας ότι ανήκουμε στο Βασίλειο των Ζώων.

Φωτογραφία από τον χρήστη του Flickr

Ο κ. Ηλίας Καππάς, λέκτορας στον τομέα Γενετικής, Ανάπτυξης και Μοριακής Βιολογίας του τμήματος Βιολογίας του Α.Π.Θ., είπε: «Προφανώς είμαστε ζώα, και μάλιστα πολλές φορές τα “μεγαλύτερα”. Ο άνθρωπος είναι ακόμη ένα είδος αυτού του πλανήτη. Αυτό αρκετές φορές μας διαφεύγει, διότι οι επιστήμες της ζωής είναι, καλώς ή κακώς, ανθρωποκεντρικές. Κάθε προσπάθειά μας να κατανοήσουμε τον κόσμο γύρω μας έχει ως τελικό στόχο, άλλοτε άμεσα και άλλοτε έμμεσα, την καλυτέρευση της ανθρώπινης ζωής και υγείας. Αυτό θα έλεγα ότι αποτελεί μια “θεσμοθετημένη προσδοκία” από την εποχή της βιομηχανικής επανάστασης και μετά. Είναι σίγουρα μια ευγενής προσδοκία. Έχει όμως ένα μεγάλο τίμημα που θα το πληρώνουμε συνεχώς. Αρκεί να ρίξει κανείς μια ματιά σε απομονωμένες φυλές όπου η διαβίωση, οι ανάγκες και ο θάνατος αποτελούν έννοιες χωρίς υπεραξία και εξισώνονται με την υπόλοιπη φύση. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο άνθρωπος είναι νοητικά ένα ξεχωριστό είδος. Θα πληρώνει όμως το τίμημα της νόησής του».

Τον ρωτήσαμε γιατί η εξέλιξη είναι η μόνη επιστήμη που έχει αντιμετωπίσει τόσο σθεναρή αντίσταση παγκοσμίως και δήλωσε πως «Είναι ανησυχητικό ότι ένας μόνο, στους τρεις Αμερικανούς την αποδέχεται και παρόμοια ποσοστά υπάρχουν και σε άλλες χώρες, ευτυχώς λίγες. Η κύρια αναντιστοιχία είναι μεταξύ της κοινωνίας και της ανώτερης εκπαίδευσης. Υπάρχει όμως και μια ενδογενής δυσκολία αποδοχής της θεωρίας της εξέλιξης και αυτή έχει να κάνει με την αποδοχή της θέσης και της καταγωγής του ανθρώπου. Εδώ εντοπίζεται και ακόμη μία ασυνέχεια που είναι κατά τη γνώμη μου η βασικότερη από όλες και η αιτία αντιπαραθέσεων από τον Δαρβίνο μέχρι σήμερα. Κανείς δεν έχει ιδιαίτερο πρόβλημα αποδοχής της συγγένειας δύο τρωκτικών ή δύο βακτηρίων. Η αποδοχή όμως της συγγένειας και εξελικτικής ιστορίας του είδους μας πλήττει την ύπαρξή μας κατά κάποιο τρόπο».

Ό,τι αφορά στην αποδοχή της εξέλιξης των ειδών από την ελληνική κοινωνία, είπε: «Η θεωρία της εξέλιξης στην Ελληνική κοινωνία, πρωταρχικώς, δεν είναι ευρέως γνωστή. Βεβαίως το τελικό αποτέλεσμα είναι η μειωμένη αποδοχή της από την κοινωνία αλλά από διαφορετικό δρόμο, αυτόν της άγνοιας και όχι της σθεναρής εναντίωσης. Αναμφίβολα, αυτό οφείλεται στο ότι η ελληνική πολιτεία, διαχρονικά, δεν έκανε κάποια σοβαρή προσπάθεια για τον βιολογικό εγγραμματισμό στην εκπαίδευση. Η εισχώρηση της θεωρίας της εξέλιξης στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα από το 1930 έως τις μέρες μας είναι ουσιαστικά μηδαμινή. Η έλλειψη συστηματικής προσπάθειας και η αποσπασματικότητα είναι, κατά τη γνώμη μου, αποτέλεσμα πολιτικής και εκκλησιαστικής χειραγώγησης. Αυτό έχει δημιουργήσει ένα οξύμωρο σχήμα και μια ασύνδετη μετάβαση από τη δευτεροβάθμια στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, όπου η η μελέτη και η διδασκαλία της Εξέλιξης κατέχει την αρμόζουσα θέση. Εδώ, το αυτοδιοίκητο του πανεπιστημίου, ευτυχώς λειτουργεί».

Την στιγμή που ακόμη και ο Πάπας Φραγκίσκος, που παρά την αντίσταση της θρησκείας στην αποδοχή της εξελικτικής βιολογίας, δήλωσε πως αποδέχεται την Εξέλιξη των Ειδών, υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν πως είμαστε στην κορυφή της «δημιουργίας».

Η αποδοχή της εξέλιξης των ειδών είναι καθοριστική, διότι όπως έλεγε ο John Relethford, «Ο τρόπος που καθορίζουμε τι είμαστε επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο φερόμαστε στους άλλους οργανισμούς και στον υπόλοιπο κόσμο».

vice.com

Απάντηση