Δημοτικοί και Περιφερειακοί Συμπαραστάτες:  ένα θεσμικό εργαλείο της αυτοδιοίκησης που αν αναβαθμιστεί και επεκταθεί μπορεί γίνει πιο αποτελεσματικό

0

synantisisymparastati

Aρθρο της Μαρίας Θελερίτη

Με αφορμή τη συμμετοχή μου στην Πανελλήνια Συνδιάσκεψη του Δικτύου Δημοτικών και Περιφερειακών Συμπαραστατών, που πραγματοποιήθηκε 1-2 Οκτωβρίου 2016, στην Παλαιά Φώκαια του Δήμου Σαρωνικού, θα ήθελα να αναφερθώ στις σημαντικές δυνατότητες των ανεξάρτητων από τη πολιτική και τη δημόσια διοίκηση θεσμών. Δυνατότητες οι οποίες αφορούν και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της διοίκησης, εν προκειμένω στο τοπικό επίπεδο, αλλά και την ενίσχυση της δημοκρατίας, εφόσον μέσω αυτών των θεσμικών εργαλείων δίνεται η ευκαιρία της λογοδοσίας απέναντι στους πολίτες.

Το ζήτημα της λογοδοσίας, η οποία συνιστά αρχή και προϋπόθεση για διαφάνεια και τον εκδημοκρατισμό, αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο πεδίο της τοπικής αυτοδιοίκησης με δεδομένο ότι οι πολίτες και οι δημότες (άνδρες και γυναίκες) έρχονται σε καθημερινή επαφή με τους δήμους και τις υπηρεσίες τους λόγω της εγγύτητας και της πληθώρας των αρμοδιοτήτων που ασκούν σήμερα οι δήμοι όπως άλλωστε και  οι περιφέρειες. Από τη σκοπιά αυτή επομένως,  ο Δημοτικός και Περιφερειακός Συμπαραστάτης του Δημότη και της Επιχείρησης μπορεί να λειτουργήσει ως το θεσμικό εργαλείο για την προστασία και ενίσχυση των δικαιωμάτων των πολιτών και στο τοπικό επίπεδο.

Ο Συμπαραστάτης του Δημότη όμως, αποτελεί θεσμικό εργαλείο όχι μόνο για τους πολίτες, αλλά και για τους δήμους και τις περιφέρειες, εφόσον ότι μέσω της λειτουργίας του μπορούν να επιλυθούν με εξωδικαστικό τρόπο τα προβλήματα και οι δυσλειτουργίες που προκύπτουν από τη σχέση δήμου/ περιφέρειας και πολιτών. Ένα άλλο δεδομένο που δεν θα πρέπει να μας διαφεύγει, είναι πως μέσω της ενεργοποίησης του συμβουλευτικού του ρόλου ο Συμπαραστάτης του Δημότη μπορεί να συμβάλλει και στη σημαντική βελτίωση της λειτουργίας του δήμου. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι ο θεσμός αυτός έχει αναπτυχθεί στους δήμους των  περισσότερων  χωρών της ΕΕ όπως για παράδειγμα της Αγγλίας, της Ιταλίας, της Σουηδίας, της Ολλανδίας κ.λπ. με επιτυχία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση από τη δεκαετία του ’80 έχει απευθυνθεί στα κράτη-μέλη με ψηφίσματα για το θεσμό του Συμπαραστάτη, ενώ το Κογκρέσο των Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών της Ευρώπης με το ψήφισμα 80/1999 έχει ορίσει τις αρχές λειτουργίας του τοπικού διαμεσολαβητή.

Στην Ελλάδα τα 5 τελευταία χρόνια της λειτουργίας του ο θεσμός έχει να επιδείξει τον αποτελεσματικό χειρισμό σειράς καταγγελιών πολιτών που αφορούν κυρίως την εφαρμογή της ίσης μεταχείρισης ως προς τις υπηρεσίες που παρέχουν οι δήμοι και οι περιφέρειες. Για παράδειγμα, στις ετήσιες δημοσιοποιημένες εκθέσεις των Συμπαραστατών επισημαίνονται οι διακρίσεις που υφίστανται οι δημότες  λόγω θρησκευτικών πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας, κοινωνικής θέσης και οι οποίες παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα και την αρχή της ισότητας.  Επίσης, οι Συμπαραστάτες έχουν διαχειριστεί θέματα που αφορούν τη σχέση των δήμων και περιφερειών ως εργοδοτών, απέναντι στις γυναίκες και στους άνδρες υπαλλήλους τους. Μάλιστα εκτός από την προσπάθεια για την εξωδικαστική επίλυση αυτών των θεμάτων, οι Συμπαραστάτες  έχουν διατυπώσει σειρά προτάσεων για τη βελτίωση της σχέσης δήμου – πολιτών, προκειμένου να ενδυναμωθεί το σύστημα της προστασίας των ανθρώπινων δικαιωμάτων και να αντιμετωπιστεί η κακοδιοίκηση.

Παρότι ο Συμπαραστάτης μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη βελτίωση της διοίκησης σε επίπεδο δήμου και περιφέρειας, η λειτουργία του παραμένει περιορισμένη εφόσον μόνο 40 από τους 161 δήμους που δικαιούνται να έχουν αυτόν τον θεσμό, έχουν επιλέξει και ορίσει Συμπαραστάτη. Αυτό είναι πιθανό να οφείλεται αφενός στη δυσπιστία εκ μέρους των αιρετών απέναντι σε έναν σχετικά νέο θεσμό, και αφετέρου στην απουσία κουλτούρας συναίνεσης και συνεννόησης για την ορισμό αυτού ή αυτής που θα αναλάβει το ρόλο Συμπαραστάτη. Από την άλλη, ο θεσμός του Συμπαραστάτη δεν έχει διανύσει την απαιτούμενη διαδρομή για να διαμορφώσουμε μια πιο σαφή εικόνα για τυχόν δυσλειτουργίες ή και αδυναμίες.

Τέλος, θα ήθελα να τονίσω πως ο θεσμός του Συμπαραστάτη θα πρέπει να αξιολογηθεί και να αναμορφωθεί  στο πλαίσιο της επαναθεσμοποίησης του «Καλλικράτη» έτσι ώστε να βελτιωθεί η λειτουργία του και να επεκταθεί η εφαρμογή του θεσμού σε όλη την Ελλάδα, με όρους και προϋποθέσεις που θα διασφαλίζουν την ανεξαρτησία των Συμπαραστατών και την διαφάνεια στη λειτουργία των τοπικών και περιφερειακών αρχών.

Απάντηση