Με μια πιο προσεκτική ματιά στις συνεδριάσεις των Δημοτικών Συμβουλίων τα τελευταία έτη, στη λειτουργία των Δήμων και στα αποτελέσματά τους, γίνεται εμφανές ένα φαινόμενο βαθιάς ομογενοποίησης. Αν αντικαθιστούσες τα μέλη ενός τυχαίου Δημοτικού συμβουλίου με αυτά ενός άλλου – ακόμα και από διαφορετική περιοχή της χώρας – οι δημότες πιθανότατα δεν θα αντιλαμβάνονταν καμία ουσιαστική διαφορά. Τα θέματα, οι τακτικές, οι ομιλίες, οι αντιδράσεις, οι αποφάσεις, η γραφειοκρατική διεκπεραίωση παραμένουν πανομοιότυπες, σαν να υπακούουν σε έναν αόρατο, κοινό κώδικα.
Οι θεσμικές μεταρρυθμίσεις, οι δομές, οι κανονισμοί δημιούργησαν ένα υπερσυγκεντρωτικό πλαίσιο, με ανούσια γραφειοκρατική εποπτεία και περιορισμένους πόρους. Ωστόσο, βαθύτερη αιτία αυτής της μονότονης λειτουργίας και στασιμότητας δεν είναι μόνον το νομικό-θεσμικό περιβάλλον. Είναι πρωτίστως η φτώχεια ικανοτήτων, οράματος και πολιτικής τόλμης των περισσότερων που επανδρώνουν σήμερα την τοπική αυτοδιοίκηση.
Δήμαρχοι και Σύμβουλοι, στην πλειοψηφία τους, λειτουργούν ως απλοί διαχειριστές ρουτίνας, κρύβονται πίσω από κανόνες και εγκυκλίους, αποφεύγουν την ανάληψη ευθύνης, αντιγράφουν από οπουδήποτε έτοιμες «συνταγές» χωρίς φαντασία ή προσαρμογή στις τοπικές ιδιαιτερότητες. Το αποτέλεσμα είναι ένα τοξικό περιβάλλον βαλτωμένης απραξίας, όπου η καινοτομία και η δημιουργικότητα πνίγονται. Αυτή η έλλειψη οράματος δεν επιτρέπει αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των πολιτών.
Οι Δήμοι παραμένουν εξαρτημένα «παραρτήματα» του κεντρικού κράτους, χωρίς διάθεση απεξάρτησης. Οι πελατειακές σχέσεις, τα κλειστά κυκλώματα και η κομματική υποταγή ενισχύουν έναν φαύλο κύκλο που αποθαρρύνει ικανούς και ανεξάρτητους πολίτες από το να εμπλακούν στα κοινά. Οι καινούργοι στις ομάδες, με ιδέες και ικανότητες, σπάνια αντέχουν το τιμωρητικό, συγκεντρωτικό σύστημα που επικρατεί.
Υπάρχουν, βεβαίως, φωτεινές εξαιρέσεις. Λίγοι Δήμαρχοι και Συμβούλιοι, ακόμα και μέσα στις ίδιες ασφυκτικές συνθήκες, καταφέρνουν να υπερβούν τα εμπόδια και να εφαρμόσουν έξυπνα, δημιουργικά σχέδια. Αυτές ακριβώς οι εξαιρέσεις αποδεικνύουν ότι το πρόβλημα δεν είναι ανυπέρβλητο, είναι κυρίως ανθρώπινο. Όταν υπάρχει όραμα, τόλμη και πραγματική αυτοδιοικητική συνείδηση, τα αποτελέσματα διαφέρουν θεαματικά.
Η απαλλαγή απαιτεί βαθιά τομή. Χρειάζεται αποκομματικοποίηση των διαδικασιών, ανοιχτή και αξιοκρατική επιλογή προσώπων, ανεξάρτητη χρηματοδότηση, αξιοποίηση ιδίων πόρων και πραγματική αυτονομία αρμοδιοτήτων. Μόνο τότε θα απελευθερωθεί η δημιουργικότητα από την εξάρτηση, την χειραγώγηση και τους εκβιασμούς της κεντρικής εξουσίας. Η απαγκίστρωση από αυτό το τέλμα δεν είναι πολυτέλεια – είναι επείγουσα ανάγκη.
Οι Δήμοι της Κορινθίας, με τις ανεκμετάλλευτες δυνατότητες σε τουρισμό, αγροτική παραγωγή, πολιτισμό και γεωγραφική θέση, δεν υποχρεούνται να παραμένουν αιχμάλωτοι μιας γραφειοκρατικής μονοτονίας και έλλειψης οράματος. Οι πολίτες της περιοχής αξίζουν εκπροσώπους οι οποίοι θα «σπάσουν τις αλυσίδες» της εξάρτησης, θα διεκδικήσουν αυτονομία και θα μετατρέψουν επιτέλους τους Δήμους σε κινητήριες δυνάμεις προόδου.
Ώρα να τελειώνουμε με τις «μαριονέτες» και τον «Άνθρωπο της Μαντζουρίας» στην τοπική αυτοδιοίκηση. Η τοπική Αυτοδιοίκηση μπορεί και πρέπει να γίνει χώρος ανθρωποκεντρικής λειτουργίας, παραγωγής πραγματικής πολιτικής, αποφάσεων ουσίας και δημιουργίας – αρκεί να ανανεωθεί πλήρως, απαλλαγεί από παθογένειες βαρίδια και πλαισιωθεί από ανθρώπους με όραμα και ικανότητες.
Χρήστος Ντούσικος
-Έως ζης, έως έξεστιν, αγαθός γενού.-
(Όσο ζεις, όσο είναι ακόμα δυνατόν, γίνε καλός.)
-Άρχισε να είσαι τώρα αυτό που θα γίνεις μετά.-
