Απόψεις

Προβλήματα συμπεριφοράς των παιδιών Συνεργασία εκπαιδευτικών- γονέων

αθλουπολη

Οι πολλές ώρες αλληλεπίδρασης μεταξύ του εκπαιδευτικού και του μαθητή, καθιστούν τον εκπαιδευτικό έναν από τους κύριους αρωγούς στη διαχείριση των προβλημάτων του μαθητή. Ωστόσο, συχνά, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί παραβλέπουν τις πρώιμες ενδείξεις των δυσκολιών που εμφανίζουν τα παιδιά, με αποτέλεσμα αυτές να γίνονται τροχοπέδη στη φυσιολογική τους ανάπτυξη και να τα οδηγούν ενίοτε σε ψυχοπαθολογία κατά την ενήλικη ζωή.

Συνηθέστερα προβλήματα και οι εκδηλώσεις τους

Τα συνηθέστερα προβλήματα που εμφανίζουν τα παιδιά του δημοτικού και συχνά αλληλοσχετίζονται ή κι αλληλεπικαλύπτονται μεταξύ τους, δίνονται στον παρακάτω πίνακα.

Προβλήματα των παιδιών του δημοτικούΕκδηλώσεις των προβλημάτων
1. Διάσπαση προσοχής-Υπερκινητικότητα-ΠαρορμητικότηταΔιάσπαση προσοχήςΑυξημένη δραστηριότηταΠαρορμητικότητα
2. Αντικοινωνική συμπεριφοράΕπιθετικότηταΘυμός /ξεσπάσματαΜη συνεργατικότηταΕναντίωσηΑπομόνωσηBullyingΠροβλήματα με συνομηλίκους
3. Διαταραχές Συναισθήματος & ΔιάθεσηςΆγχοςΛύπηΦοβίεςΧαμηλή αυτοεκτίμησηΑλλαγές διάθεσης
4. Αναπτυξιακά & Νευρολογικά προβλήματαΑυτισμόςΝοητική ΥστέρησηΜαθησιακές δυσκολίες
5. Συμπεριφορές συνδεόμενες με ασθένειεςΣωματικά συμπτώματα

Τα αίτια των Προβλημάτων Συμπεριφοράς των παιδιών

Οι αιτίες για την εμφάνιση των προβληματικών συμπεριφορών στα παιδιά συχνά ποικίλουν και περιλαμβάνουν περισσότερα από ένα από τα παρακάτω στοιχεία:

  • Οικογενειακά προβλήματα ή/και αλλαγές, οι οποίες μπορεί να περιλαμβάνουν διαζύγιο, κάποια μετακόμιση, απώλεια, οικονομικά προβλήματα, ή και τη γέννηση ενός αδερφού.
  • Αναζήτηση προσοχής. Συχνά τα μικρά παιδιά αναζητούν την προσοχή των σημαντικών άλλων (γονέων και δασκάλων) με οποιοδήποτε τρόπο, κάτι που συχνά τα κάνει να συμπεριφέρονται άσχημα, αφού συνήθως οι μεγάλοι ασχολούνται και δίνουν προσοχή στις άσχημες συμπεριφορές των παιδιών παρά στις καλές.
  • Μίμηση προτύπων. Γονείς, δάσκαλοι και άλλοι σημαντικοί από τον περίγυρο των παιδιών, αποτελούν αναμφίβολα πρότυπα μίμησης για τα παιδιά. Η συμπεριφορά των ενηλίκων συχνά αντιγράφεται από τα παιδιά.
  • Κοινωνικά-οικονομικά προβλήματα μέσα στην οικογένεια και διακρίσεις λόγω πολιτισμικών ή και άλλων διαφορών.
  • Καταστάσεις χρόνιων ή/και οξέων ασθενειών των παιδιών. Συχνά η ύπαρξη ασθενειών κάνει τα παιδιά να απομονώνονται ή και να χάνουν την αυτοπεποίθησή τους. Επίσης, συχνά τα κάνει αρκετά ανήσυχα ή και εναντιωτικά.
  • Σχολικές δυσκολίες, οι οποίες συνήθως αναφέρονται στις μαθησιακές δυσκολίες, αφού πρόκειται για αρκετά σύνηθες πρόβλημα με πολλές ατομικές και διαπροσωπικές συνέπειες.
  • Η φύση της πειθαρχίας που επιβάλλεται στα παιδιά, είναι ακόμη ένας παράγοντας που συχνά μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα συμπεριφοράς. Η πολύ αυστηρή πειθαρχία από τη μια, αλλά και η παντελής έλλειψη ορίων από την άλλη, μπορούν να οδηγήσουν τα παιδιά να εκδηλώσουν προβληματικές συμπεριφορές.
  • Τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά των παιδιών, η ιδιοσυγκρασία και η προσωπικότητά τους παίζουν επίσης πολύ σημαντικό ρόλο στο αν κάποιο παιδί θα είναι περισσότερο αντιδραστικό ή δύσκολο από κάποιο άλλο.

Α. Δράσεις πριν την άσχημη συμπεριφορά – Πρόληψη.

Για να προληφθεί μια άσχημη συμπεριφορά από μέρους του παιδιού, πρέπει κατ’ αρχάς να υπάρξει ενίσχυση των κοινωνικών συστημάτων, κατάλληλη εκπαίδευση των γονέων και φυσικά βελτίωση του σχολικού συστήματος. Τα παρακάτω σημεία είναι πολύ σημαντικά για την πρόληψη της άσχημης συμπεριφοράς:

  • Αναγνώριση των κινήτρων και της διαφορετικότητας των μαθητών.
  • Ευκαιρίες στους μη δημοφιλείς μαθητές (π.χ. βοηθοί κι ανάθεση ρόλων).
  • Εκμάθηση κοινωνικών δεξιοτήτων στα παιδιά και στρατηγικών επίλυσης προβλημάτων.
  • Παροχή εναλλακτικών συμπεριφορών στον διασπαστικό μαθητή, ώστε να μπορεί να ανακτήσει τον αυτοέλεγχο.
  • Σαφείς οδηγίες και κατευθύνσεις στα παιδιά, ως προς το τι αναμένουμε από αυτά.
  • Καθορισμός λογικών και δίκαιων συνεπειών για την άσχημη συμπεριφορά.
  • Ενθάρρυνση και συστηματικός έπαινος.
  • Εγγύτητα. Περπατήστε μέσα στην τάξη, κινηθείτε γύρω από τα παιδιά, καθώς κάτι τέτοιο βοηθά να μειωθεί η διασπαστική κι άσχημη συμπεριφορά.
  • Τοποθετήστε τον ιδιαίτερο μαθητή κοντά σας, χωρίς όμως αυτό να εκληφθεί ως τιμωρία από το παιδί.
  • Διατηρήστε ρουτίνες. Η προβλεψιμότητα και το δομημένο περιβάλλον βοηθούν ιδιαίτερα τον διασπαστικό μαθητή.
  • Διατηρήστε το ενδιαφέρον του διασπαστικού μαθητή, όταν φαίνεται να ξεφεύγει, έχοντας κάποια διαθέσιμα θέματα του ενδιαφέροντός του (βιβλία, παιχνίδια, κ.α.)
  • Ενισχύστε (λεκτικά και μη) την επιθυμητή συμπεριφοράς και την αυτοπεποίθηση των παιδιών.
  • Απομακρύνετε τα διασπαστικά αντικείμενα.
  • Διατηρήστε όσο είναι δυνατό ήρεμο το μαθητή που προκαλεί. Οι ενεργητικές δραστηριότητες, παρ’ ότι θεωρούνται από πολλούς ότι θα βοηθήσουν το παιδί να εκτονωθεί, συνήθως του προκαλούν περισσότερη ενέργεια και ξεσπάσματα.
  • Υποστήριξη και σαφείς κατευθύνσεις στον μαθητή που φέρεται άσχημα.
  • Απασχολήστε τα παιδιά με παραγωγικές δραστηριότητες. Όταν δεν έχουν τι να κάνουν, θα κάνουν «κάτι».

Β. Δράσεις κατά τη διάρκεια της άσχημης συμπεριφοράς

Πολύ βασικό είναι για αρχή να γίνει προσπάθεια να κατανοήσει κανείς το κίνητρο της άσχημης συμπεριφοράς. Γι’ αυτό πρέπει να αναρωτηθεί αν η συμπεριφορά ήταν σκόπιμη ή όχι. Κανείς πρέπει να έχει υπόψιν του τα παρακάτω, όταν εκδηλώνεται μια άσχημη συμπεριφορά:

  • Να αναρωτηθεί τι προηγήθηκε της κακής συμπεριφοράς.
  • Να προσπαθήσει να διατηρήσει μια ατμόσφαιρα ηρεμίας μέσα στην τάξη και να προσπαθήσει να κατανοήσει και να διευκρινίσει τι ακριβώς συνέβη. Οι απόψεις και των δύο πλευρών, αλλά και όλων των συμμαθητών πρέπει να ακουστούν.
  • Πρέπει να αξιολογηθούν οι θέσεις και τα συναισθήματα της κάθε πλευράς.
  • Να συζητηθούν οι λογικές συνέπειες της κακής συμπεριφοράς, με ήρεμο και ψύχραιμο τρόπο.
  • Να υπάρξει στέρηση προνομίων, όπως θα έχει προσυμφωνηθεί, δίκαιες συνέπειες, όρια και στα μικρότερα παιδιά time –out.
  • Αν δεν αλλάξει η κακή συμπεριφορά, τότε δηλώστε σταθερά ότι πρέπει ο υπεύθυνος να σταματήσει, ειδάλλως θα αποβληθεί.

Γ. Δράσεις μετά την άσχημη συμπεριφορά

Οι δράσεις μετά την άσχημη συμπεριφορά πρέπει να περιλαμβάνουν εφαρμογή της πειθαρχίας και των λογικών συνεπειών. Ειδικότερα:

  • Στέρηση προνομίων από το διασπαστικό μαθητή ή απομάκρυνσή του.
  • Επίπληξη και συζήτηση των άσχημων συμπεριφορών με όλα τα παιδιά της τάξης.
  • Συζήτηση των συναισθημάτων και των απόψεων όλων.
  • Ζητήστε από το μαθητή που προκάλεσε κάποια ζημιά, να αντικαταστήσει αυτό που καταστράφηκε ή/και να απολογηθεί σε κάποιον που προκάλεσε κακό.
  • Συζητήστε με τον ιδιαίτερο μαθητή και δείξτε του πώς να αποφεύγει παρόμοιες συμπεριφορές μελλοντικά.
  • Συζητήστε με τους γονείς και εξηγήστε τους τι και γιατί συμβαίνει, ώστε να μη δοθούν λανθασμένες διαστάσεις στο θέμα.

Συνεργασία Εκπαιδευτικών– Γονέων

Το σχολείο και η οικογένεια αποτελούν τα δύο σημαντικότερα κομμάτια της ζωής του παιδιού. Η προβληματική συμπεριφορά επομένως αφορά και στα δύο περιβάλλοντα και ίσως να αποτελεί αντίδραση τόσο σε οικογενειακά, όσο και σε σχολικά προβλήματα. Σε κάθε περίπτωση όμως, αφορά και στα δύο περιβάλλοντα άμεσα.

Επιτακτική λοιπόν, είναι η στενή συνεργασία σχολείου-οικογένειας, με κοινό σκοπό το όφελος του παιδιού και την παρεμπόδιση των προβληματικών του συμπεριφορών. Συχνά ωστόσο, προκύπτουν μεταξύ εκπαιδευτικού και γονέων αισθήματα δυσαρέσκειας, θυμού κι ενοχών.

Προτάσεις για την καλή κι αποτελεσματική συνεργασία με τους γονείς:

  • Συναντηθείτε με τους γονείς πριν καν υπάρξει πρόβλημα και γνωρίστε τους. Συνήθως, έχουν μάθει ότι τους καλούν όταν υπάρχει κάποιο πρόβλημα με το παιδί τους.
  • Εκδηλώστε το ειλικρινές ενδιαφέρον σας να βοηθήσετε. Αν οι γονείς γνωρίζουν την καλή πρόθεση του δασκάλου και τον εκτιμούν, τότε είναι πολύ πιθανότερο να συνεργαστούν ομαλά μαζί του.
  • Έχετε τακτική επικοινωνία με την οικογένεια, για να συζητάτε την πρόοδο του παιδιού ή τις όποιες δυσκολίες του. Τηλεφωνήματα, σημειώματα, κάρτες προόδου κι άλλα συνήθως βοηθούν.
  • Δώστε συμβουλές στους γονείς πώς να βοηθήσουν το παιδί και τονίστε τους την σπουδαιότητα της θετικής ενίσχυσης.
  • Ζητήστε από τους γονείς να κάνουν συμφωνίες με το παιδί (αν…τότε), για προβλήματα που αφορούν στο σχολείο.
  • Επαινέστε τους γονείς για την πρόοδο που κάνει το παιδί τους, καθώς και οι ίδιοι έχουν μάθει ότι περισσότερη προσοχή δίνεται στην αρνητική συμπεριφορά.

Ανακεφαλαιώνοντας:

  • Ο έγκαιρος εντοπισμός των δυσκολιών, η έμφαση κι ο έπαινος της καλής συμπεριφοράς, μπορούν αναμφίβολα να οδηγήσουν σε μείωση της παραπτωματικής συμπεριφοράς των παιδιών, στην ομαλή τους ανάπτυξη, στην αποφυγή της περιθωριοποίησής τους και στην ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης.
  • Το να δουλέψτε μόνον με το μαθητή δεν είναι αποτελεσματικό. Για αλλαγή συμπεριφοράς, χρειάζονται αλλαγές σε σχολείο και σπίτι, και θετική ενίσχυση κι από τα δύο περιβάλλοντα.
  • Θυμηθείτε: παρεμπόδιση της ανεπιθύμητης συμπεριφοράς, δεν συνεπάγεται άμεσα κι απαραίτητα την εκδήλωση της επιθυμητής συμπεριφοράς.
  • Πάντα χαρακτηρίζουμε τη συμπεριφορά του παιδιού ως κακή κι όχι το ίδιο το παιδί.
  • Τα αισθήματα αυτό-αποτελεσματικότητας και αυτοπεποίθησης των εκπαιδευτικών έχει βρεθεί ότι οδηγούν σε μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα μέσα στην τάξη.

Νίκος ΞένοςΕκπαιδευτής ΕνηλίκωνΣύμβουλος Σταδιοδρομίας

ΠΗΓΗ:

Κατερίνα Θ. Χατζηκαλλία

Ψυχολόγος, Επ. Συνεργάτης Ιπποκράτειου Γ.Ν.Θ., MSc Νοήμονα Συστήματα

αθλουπολη
Show More

ekorinthos

hellooooo

Related Articles

Απάντηση

Close