Το φαινόμενο του παιχνιδιού παρατηρείται κιόλας από την αρχή της της ιστορίας του ανθρώπου. Ερευνητές της Εξελικτικής Βιολογίας υποστηρίζουν πως το παιχνίδι έχει παίξει πολύ σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της ίδιας της ζωής. Σύμφωνα με την Gwen Gordon, σύμβουλο σε θέματα δημιουργικότητας και παιχνιδιού, μπορούμε να σημειώσουμε περίπου 30 οφέλη του παιχνιδιού, τόσο για παιδιά όσο και για ενήλικες. Η ίδια, μάλιστα, αποκαλεί το παιχνίδι “superfood”. Τα οφέλη αυτά μπορούν να διαχωριστούν σε συναισθηματικά, κοινωνικά, φυσικά, γνωστικά, πνευματικά. Ο Peter Gray, Αμερικανός εξελικτικός ψυχολόγος με πλούσιο ερευνητικό έργο για τον ρόλο του παιχνιδιού στην ανθρώπινη βιολογική και πολιτιστική εξέλιξη, σημειώνει πως ένα παιχνίδι πρέπει να:

-διαμορφώνεται χωρίς άγχος (το άγχος αποτελεί εμπόδιο στο παιχνίδι)
-έχει ενδογενή κίνητρα (σχετίζονται με την επιθυμία για γνήσια απόλαυση)
-γίνεται ελεύθερα (δηλαδή κανείς δεν μας αναγκάζει να παίξουμε)
-δομείται από κανόνες που εφευρίσκουμε (ότι τώρα ‘παίζουμε’ και ‘πώς’)
-είναι διασκεδαστικό

Η παιγνιώδης συμπεριφορά δεν σημαίνει ότι πετάμε στα σύννεφα. Απεναντίας, μαζί με τη διασκέδαση που επιφέρει ένα παιχνίδι, μπορεί να εμπεριέχει και διαχείριση δύσκολων συναισθημάτων.

Τα οφέλη του παιχνιδιού

Μας κάνει χαρούμενους
Αυτό το όφελος μπορεί να γίνει κατανοητό βιωματικά. Ας θυμηθούμε μια στιγμή στην ζωή μας όπου είχαμε παιγνιώδη συμπεριφορά. Τι ακριβώς κάναμε; Πώς νιώθαμε; Με ποιους ήμασταν; Πού ήμασταν; Ποιες αισθήσεις, ποια συναισθήματα, ποιες σκέψεις ενεργοποιήθηκαν; Εάν ανακαλέσουμε με λεπτομέρειες αυτήν την εμπειρία, είναι πολύ πιθανό να νιώσουμε χαρά. Τη χαρά που αισθανόμασταν και τη στιγμή που παίζαμε.

Μας βοηθά να συνεργαζόμαστε
Το παιχνίδι σμιλεύει δεσμούς ανάμεσα στους παίκτες. Χωρίς συνεργασία, δεν μπορούμε να μιλήσουμε για αυθεντικό παιχνίδι και δεν έχουμε τα οφέλη που ανέφερε η Gordon.

Μας κάνει εξυπνότερους
Έχει παρατηρηθεί με επιστημονικές μεθόδους ότι το παιχνίδι αναπτύσσει τις νευρικές συνδέσεις του εγκεφάλου, κάνει το μυαλό να λειτουργεί καλύτερα και βελτιώνει τις εκτελεστικές ικανότητες που είναι απαραίτητες για την εργασία. Μάλιστα, οι επιστήμονες μπορούν να καταλάβουν εάν ένας άνθρωπος έχει στερηθεί το παιχνίδι, απλά παρατηρώντας τον εγκέφαλό του.

Μας κάνει δημιουργικούς
Σε πείραμα που είχε διεξαχθεί στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Ντακότα, αναφορικά με την έννοια της δημιουργικότητας, παρατηρήθηκε κάτι πολύ ενδιαφέρον. Οι συμμετέχοντες στο πείραμα χωρίστηκαν σε 2 ομάδες. Είχαν την ίδια αποστολή, δηλαδή να βρουν όσες περισσότερες λύσεις μπορούσαν σε ένα πρόβλημα. Μόνο που στο δεύτερο γκρουπ ζητήθηκε να σκεφτούν σαν παιδιά 7 ετών. Αυτό το γκρουπ βρήκε 30% περισσότερες λύσεις σε σχέση με το πρώτο. Και αυτό διότι, οι “7-χρονοι” έγιναν πιο τολμηροί και ανοικτοί, και πιο δεκτικοί στην ιδέα ότι μπορεί να κάνουν και λάθη. Με άλλα λόγια, επέδειξαν παιγνιώδη συμπεριφορά.

Μας καθιστά ευέλικτους/προσαρμοστικούς
Το παιχνίδι συχνά ενέχει την έννοια της ελεγχόμενης απώλειας του ελέγχου. ‘Ελεγχόμενη’, διότι υπάρχουν κανόνες και συνθήκες ασφάλειας. Και ‘απώλεια ελέγχου’ καθώς, συνήθως, η δυναμική ανάμεσα στους παίκτες είναι έντονη και δεν υπάρχει μεγάλος βαθμός προβλεπτικότητας για την έκβαση του παιχνιδιού. Όταν παίζουμε, εκπαιδεύουμε τον εαυτό μας να εξομαλύνει τον φόβο της απώλειας ελέγχου. Έτσι, βγαίνουμε πιο εύκολα από τη ζώνη
άνεσής μας και γινόμαστε πιο ευέλικτοι.

Το παιχνίδι μπορεί να πάρει εκπαιδευτική μορφή και να αξιοποιηθεί σε μαθησιακές διαδικασίες . Μιλάμε για το παιχνίδι φυσικού χώρου (όχι δηλαδή ψηφιακής μορφής) στην εκπαίδευση ανθρώπων και οργανισμών μέσω αυτού.

Πλεονεκτήματα εκπαιδευτικού παιχνιδιού:

-ενεργοποιεί πολλαπλές αισθήσεις και νοημοσύνες
-κινητοποιεί το σώμα προς μια κατεύθυνση δράσης
-ευνοεί τη διάθεση για αναζήτηση εναλλακτικών προσεγγίσεων σε ένα θέμα
-συμβάλλει στην ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων των συμμετεχόντων, όπως
η καλή επικοινωνία, η συνεργασία, η λήψη αποφάσεων κ.ά.
-συνιστά παράγοντα ικανοποίησης
-μιλά σε μια παγκόσμια γλώσσα, αυτή της ανθρώπινης συνύπαρξης και της προσπάθειας
-για συλλογικά αποτελέσματα.

Δεν σταματάμε να παίζουμε επειδή μεγαλώνουμε. Μεγαλώνουμε επειδή σταματάμε να παίζουμε
GEORGE BERNARD SHAW

Νίκος Ξένος
Εκπαιδευτής Ενηλίκων
Σύμβουλος Σταδιοδρομίας

ΠΗΓΗ: GAME TREE