(Εργαλεία σεβασμού και ανεκτικότητας)

Μαθαίνω να μπαίνω στη θέση του άλλου σημαίνει κοινωνική επίγνωση, άρα ενσυναίσθηση! Ικανότητα πολύτιμη για να δημιουργήσουμε ανθρώπινες σχέσεις και δεσμούς φιλίας, αγάπης, συντροφικότητας, για να συν υπάρξουμε με τον συνάνθρωπό και να συνδεθούμε μαζί του. Η κατανόηση της οπτικής ενός άλλου ατόμου δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Ιδιαίτερα τα μικρά παιδιά δεν αντιλαμβάνονται ότι οι άλλοι άνθρωποι έχουν διαφορετικά συναισθήματα και εμπειρίες από τις δικές τους. Καθώς μεγαλώνουν, απορροφούν περισσότερες πληροφορίες. Συνειδητοποιούν ότι διαφορετικοί άνθρωποι μπορούν να αντιδράσουν διαφορετικά στην ίδια συνθήκη Ωστόσο, τα παιδιά χρειάζονται εμπειρίες και βοήθεια για να αναπτύξουν τις ικανότητές τους για κοινωνική επίγνωση. Όσο περισσότερο εξασκούνται και αναλύουν τη συμπεριφορά των άλλων και τη δική τους, τόσο περισσότερο θα αναπτύσσονται αυτές οι πολύτιμες ικανότητες, οι οποίες εξελίσσονται σε πέντε ηλικιακά στάδια.

Ηλικία 3-6
Αν και τα παιδιά αναγνωρίζουν ότι ο εαυτός τους και οι άλλοι μπορούν να έχουν διαφορετικές σκέψεις και συναισθήματα, συχνά μπερδεύουν αυτά τα δύο.

Ηλικία 5 – 9 ετών
Τα παιδιά αυτά κατανοούν ότι υπάρχουν διαφορετικές οπτικές επειδή τα άτομα έχουν πρόσβαση σε διαφορετικές πληροφορίες.

Ηλικία 7 – 12 ετών
Τα παιδιά μπορούν, αφενός να μπουν στη θέση ενός άλλου ατόμου και αφετέρου να αντιληφθούν τα δικά τους συναισθήματα, τις σκέψεις και τη συμπεριφορά τους από την οπτική του άλλου. Επίσης, αναγνωρίζουν ότι και οι άλλοι μπορούν να κάνουν το ίδιο.

Ηλικία 12 – 15 ετών
Τα παιδιά αυτής της ηλικίας μπορούν να πάρουν απόσταση από μια συνθήκη και να φανταστούν με ποιο τρόπο οι ίδιοι γίνονται αντιληπτοί από ένα τρίτο, ουδέτερο παρατηρητή.

Ηλικία 15– ενήλικος
Τα άτομα κατανοούν ότι η οπτική από μια τρίτη σκοπιά επηρεάζεται από διάφορες κοινωνικές αξίες

Συμπερασματικά, διαπιστώνουμε ότι η κοινωνική επίγνωση απαιτεί την ταυτόχρονη επεξεργασία και ανταπόκριση σε πολλαπλά επίπεδα πληροφοριών. Καθώς αρχίζουμε να εκτιμούμε την κατάσταση, επεξεργαζόμαστε τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας, όπως εκείνα του ατόμου με το οποίο επικοινωνούμε. Στη συνέχεια, εξετάζουμε, συγκρίνουμε και αντιπαραβάλλουμε τις πεποιθήσεις μας με τις πεποιθήσεις του ατόμου ή των ατόμων που εμπλέκονται. Παράλληλα, λαμβάνουμε υπόψη και προσαρμόζουμε την επικοινωνία, σύμφωνα με τις προηγούμενες εμπειρίες που είχαμε με τα συγκεκριμένα άτομα, καθώς και τα κίνητρα και τους στόχους, τόσο τα δικά μας όσο και των άλλων.

Οι άνθρωποι ξεκινώντας από την παιδική ηλικία, διαμορφώνουν κοινωνική επίγνωση και αποκτούν ενσυναίσθηση όταν αναπτύσσουν τις ακόλουθες ικανότητες:

1)Επίγνωση αυτού που εκφράζουν οι άλλοι, ακόμη κι όταν δεν μιλούν.

2)Επίγνωση της οπτικής του άλλου, «να μπαίνουν στη θέση του άλλου».

3)Να κάνουν παύση για να σκεφτούν, πριν μιλήσουν ή δράσουν.

4)Να εκφράσουν ανοιχτά την κατανόησή τους για την οπτική του άλλου.

Η ενσυναίσθηση δεν είναι απλώς μια ικανότητα να ανιχνεύετε τι νιώθουν οι άλλοι, αλλά και να βιώνετε οι ίδιοι αυτό το συναίσθημα. Η ενσυναίσθηση ενισχύει την επικοινωνία, ενισχύει την εμπιστοσύνη, βοηθά στην επίλυση των συγκρούσεων και στην αποδοχή της διαφορετικότητας. Όταν είστε σε θέση να κατανοήσετε τη μειονεκτική θέση στην οποία μπορεί να βρίσκεται κάποιος που είναι «διαφορετικός» από σας. Η ικανότητα να κατανοήσετε την οπτική του άλλου είναι το σημαντικότερο βήμα για να επιλύσετε τις διαφορές σας και να καταρρίψετε τυχόν προκαταλήψεις αλλά και αρνητικές πεποιθήσεις.

Αν θέλετε ως γονείς ή εκπαιδευτικοί να αναπτύξετε την ενσυναισθητική ικανότητα των παιδιών, εξηγείστε στα παιδιά τις συνέπειες της συμπεριφοράς τους στους άλλους, να δείξετε στα παιδιά ότι έχουν τη δύναμη να κάνουν τους άλλους να νιώσουν ευτυχισμένοι, αν τους φέρονται με ευγένεια και γενναιοδωρία, να είστε πρότυπα της ενσυναισθηματικής συμπεριφοράς, ενθαρρύνετε τα παιδιά να συζητούν τα συναισθήματα και τα προβλήματά τους μαζί σας, να εξασκήσετε τα παιδιά μέσα από ιστορίες ή παιχνίδια στο να αντιλαμβάνονται τη θέση του άλλου και να κατανοούν τα συναισθήματά του, να ονομάζουν και να εξηγούν τα συναισθήματα ενός τρίτου προσώπου, να μπαίνουν κυριολεκτικά στη θέση του άλλου παίζοντας ένα ρόλο και να διακρίνουν τις ομοιότητες και τις διαφορές στα συναισθήματα και στις αντιδράσεις των ίδιων και των άλλων.

Νίκος Ξένος

Εκπαιδευτής Ενηλίκων

Σύμβουλος Σταδιοδρομίας

Πηγή: Μαρία Παναγιωτάκη

Συμβουλευτικός Σταθμός

Νέων Ν.Ηρακλείου

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here