Η Αυτοαντίληψη και οι εκπαιδευτικές-επαγγελματικές επιλογές

0

Μία από τις πιο σοβαρές επιλογές που έχει να κάνει κανείς στη ζωή του είναι η επιλογή των σπουδών και η σταδιοδρομία, αφού η σταδιοδρομία επηρεάζει τον τρόπο που θα ζήσει τόσο ο ίδιος, όσο και οι άνθρωποι του περιβάλλοντός του. Η επιλογή αυτή δεν είναι στιγμιαία υπόθεση, επειδή ο άνθρωπος ωριμάζει επαγγελματικά ακολουθώντας μια αναπτυξιακή διαδικασία, αλλά και επειδή, στο μέλλον ιδιαίτερα, θα χρειαστεί να αλλάζει επαγγέλματα, εξαιτίας αλλαγών στον κόσμο της εργασίας. Για μια τέτοια διαδικασία, λοιπόν, είναι καλό, να προετοιμάζεται έγκαιρα το παιδί, συνειδητοποιώντας τις προϋποθέσεις εκείνες, που απαιτούνται για να κάνει επιτυχέστερες επιλογές, που είναι δυνατόν να οδηγήσουν σε επιθυμητές συνέπειες. Η γνώση των προϋποθέσεων αυτών, μάλιστα, είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στην εποχή μας που χαρακτηρίζεται από ραγδαίες αλλαγές και συνακόλουθες μεταβάσεις. Οι αλλαγές αυτές κάνουν το επαγγελματικό μας μέλλον αβέβαιο, όπως βέβαια και τις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές αποφάσεις, δύσκολες.
Μια βασική προϋπόθεση για την αντιμετώπιση τέτοιων δυσκολιών και για την αποφυγή επενδύσεων σε λανθασμένες επιλογές που βασίζονται συχνά στη μέθοδο της δοκιμής και της πλάνης, είναι η εξασφάλιση πληροφόρησης, σχετικά με τον κόσμο των σπουδών και των επαγγελμάτων. Χρειάζεται να αναπτύξουμε ενεργό ρόλο ως προς την αναζήτηση πηγών πληροφόρησης και την κριτική ανάγνωση των πληροφοριών, έτσι ώστε να οδηγούμαστε σε έγκαιρο και υπεύθυνο προσανατολισμό και προγραμματισμό της σταδιοδρομίας μας, που περιλαμβάνει τόσο τις σπουδές, όσο και τα επαγγέλματα.

Ωστόσο, η ποσότητα και η ποιότητα των πληροφοριών, τις οποίες λαμβάνουμε, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από το τι πιστεύουμε ότι είμαστε ή ποιοι θα θέλαμε να είμαστε και να γίνουμε. Η αντίληψη για τον εαυτό μας, η αυτοαντίληψη, (μπορεί να ορισθεί ως ένα σύνολο από γνώσεις, πεποιθήσεις, αντιλήψεις και συναισθήματα, που έχει ένα άτομο για τον εαυτό του) λειτουργεί συνήθως, ως ένα φίλτρο, που δεν είναι διαπερατό από τις πληροφορίες, οι οποίες ίσως θεωρούμε ότι δεν μας αφορούν αν αισθανόμαστε κατώτεροι από το είδος του προσώπου και τα προσόντα του που συνεπάγονται αυτές ή και αντίθετα. Αρκετά συχνά, τα νοήματα που δομούν οι άνθρωποι μέσα από τις πληροφορίες είναι στερεότυπα, αποσπασματικά, στενά και περιορισμένα, φορτισμένα με άγχος και φόβο για τον εαυτό και για το αύριο, ανώφελα σχετιζόμενα με στάσεις, συνήθειες και εμπειρίες του παρελθόντος που είναι δυνατόν να οδηγούν σε κλείσιμο προς νέες πληροφορίες, εμπειρίες και προσανατολισμούς, σε κατάσταση αναποφασιστικότητας μπροστά στις πολλές και καινούργιες εναλλακτικές δυνατότητες και σε λάθος αποφάσεις.

Η πληροφόρηση είναι αναγκαία, διότι, όχι μόνο θα πληροφορήσει το άτομο σχετικά με τον εαυτό του και τις πτυχές του (π.χ. με τεστ ενδιαφερόντων, ικανοτήτων κτλ.), αλλά θα το βοηθήσει να προσανατολιστεί σε συγκεκριμένες επαγγελματικές επιλογές ταιριάζοντας το ποιος είναι με το τι επαγγέλματα υπάρχουν. Σήμερα όμως, περισσότερο από ποτέ άλλοτε, το άτομο δεν πρέπει να αυτοπεριορίζεται σε μια στατική διάγνωση των πτυχών του, όσο έγκυρη και αξιόπιστη και αν θεωρηθεί αυτή. Χρειάζεται, αντίθετα, να αναπτύξει μια στάση να εξελίσσεται με ευελιξία, να μπορεί να αλλάζει και να προσαρμόζεται με ωριμότητα στις σύγχρονες αλλαγές, να μαθαίνει πώς να μαθαίνει και να αναπτύσσει τις πτυχές του σφαιρικά και ολικά διακρίνοντας, βέβαια, τι είναι και τι δεν είναι δυνατόν να αλλάξει στον εαυτό του. Για το σημερινό και μελλοντικό κόσμο της εργασίας χρειάζεται να είμαστε ανοιχτοί σε περισσότερες ευκαιρίες που είναι διαθέσιμες, να διακρίνουμε με φαντασία και δημιουργικότητα διαφορετικές πτυχές του εαυτού μας, όπως και διαφορετικές πτυχές και δυνατότητες ανάμεσα σε είδη σπουδών και σταδιοδρομίας και να προβαίνουμε σε όσο γίνεται περισσότερες και ευέλικτες διασυνδέσεις, ανάμεσα σε διάφορα είδη σπουδών και επαγγελμάτων.

Βασικές, λοιπόν, προϋποθέσεις για την αποτελεσματικότερη λειτουργία της συμβουλευτικής σταδιοδρομίας στο σημερινό ρευστό και αβέβαιο κόσμο είναι οι ακόλουθες:

Ενεργός αναζήτηση και κριτική ανάγνωση πληροφοριών, Αυτοπεποίθηση, ευελιξία, αυτογνωσία, Στάση για ετοιμότητα στις αλλαγές, Υγιής προσαρμοστικότητα και όχι άκριτη προσαρμογή, Άνοιγμα σε νέες ευκαιρίες και προσανατολισμούς, Ακριβής συγχρονισμός με το περιβάλλον μας. Μια βασική, λοιπόν, προϋπόθεση δηλαδή που απαιτείται, ιδιαίτερα για τον μελλοντικό εργαζόμενο, είναι μεν σίγουρα η βαθιά κατάρτιση του, αλλά πάνω από όλα η ικανότητά του να αναπτύσσεται, να αλλάζει, να έχει επίγνωση του εαυτού του και του διαρκώς μεταβαλλόμενου κόσμου, να είναι ικανός να παίρνει αποφάσεις που στηρίζονται σε πολύπλοκα δεδομένα, να αντιμετωπίζει επερχόμενες μεταβάσεις και να μπορεί να μαθαίνει “δια βίου” και, κυρίως, η ανάπτυξη της αυτοαντίληψης του ατόμου, πράγμα το οποίο μπορεί να γίνει στα πλαίσια του σχολικού περιβάλλοντος, της σχολικής μονάδας και της οικογένειας.

Νίκος Ξένος

Εκπαιδευτής Ενηλίκων
Σύμβουλος Σταδιοδρομίας

Απάντηση